Gemini, 59 yıllık füzyon probleminin çözümüne katkı sağladı

Füzyon araştırmalarında uzun süredir tartışılan bir matematik probleminde yeni sonuçlara ulaşıldı. Google DeepMind ve Maryland Üniversitesi’nden araştırmacılar, sıcak plazmayı reaktör içinde tutmakta kullanılan manyetik alanların dengesini açıklayan denklemler için yeni kesin çözümler geliştirdi. Gemini 4 Argon’un da kullanıldığı çalışma, 5 Ekim’de arXiv’de ön baskı olarak yayımlandı.

Yarım asırlık problem

Problemin geçmişi 1967’ye uzanıyor. Fizikçi Harold Grad, basıncın her yerde aynı olmadığı üç boyutlu plazma düzenlerinde, belirli simetriler olmadan düzgün denge çözümlerinin bulunamayacağını öne sürmüştü. Füzyon araştırmacıları açısından önemliydi bu soru. Çünkü plazmayı güçlü manyetik alanlarla hapsetmeye çalışan reaktörlerin tasarımı, bu alanların doğru hesaplanmasına dayanıyor.

Maryland Üniversitesi’nden Matt Landreman, 22 Eylül’de yayımladığı çalışmada bu varsayıma karşı iki çözüm ailesi sundu. Makalesinde, çözümleri bulurken OpenAI’ın GPT-6 Astra Pro modelinden yararlandığını ve bütün denklemleri kendisinin kontrol ettiğini belirtti. Ancak örneklerin tamamı, “stellarator simetrisi” adı verilen ortak bir geometrik özelliği koruyordu. Bu özellik kaldırıldığında da açık formüllerle ifade edilebilen çözümler bulunabilir miydi? Yeni çalışma bu sorunun peşine düştü.

İlk adaylar birkaç saatte ortaya çıktı

Opal Issan, Jonathan Citrin, Matt Landreman ve Brendan Tracey, önceki çözümlere simetriyi bozan birer parametre ekleyerek daha geniş bir çözüm kümesi elde etti. Araştırmacıların makalede anlattığına göre, Google’ın Antigravity geliştirme ortamında çalışan Gemini ajanlarına Landreman’ın çalışması ve açık kalan sorular verildi. Umut veren ilk adayların ortaya çıkması birkaç saat sürdü.

İlgili haberlerÜniversitelilere müjde: 1 yıllık Google AI Plus aboneliği ücretsiz oldu!Açık kaynaklı OpenCode'da 'açık': Hesapları boşalttılarBilim insanları açıkladı: Yapay zeka bizi aptallaştırıyor mu?

Ardından araştırmacılar her türetmeyi bağımsız olarak yeniden yaptı ve matematiksel kontrollerden geçirdi. Gemini, doğrulama kodlarının yazılmasında ve metnin bazı bölümlerinin hazırlanmasında da kullanıldı. Yazarlar, sonuçların kontrolünü ve makalenin sorumluluğunu kendilerinin üstlendiğini açıkça belirtiyor.

Çalışmanın somut kullanım alanı ise simülasyonlar. Yeni çözümler, stellarator tipi füzyon reaktörlerinin manyetik alanlarını hesaplayan yazılımlar için sonucu önceden bilinen test örnekleri sağlıyor. Araştırmacılar böylece yazılımın ürettiği sonucu kesin matematiksel çözümle karşılaştırıp hataları görebilecek. Bulguların şu aşamadaki katkısı burada: gelecekteki reaktör tasarımlarında kullanılacak hesaplama araçlarını daha kapsamlı sınamak.