NASA’nın yeni başkanı Jared Isaacman, kurumun stratejisinde devrim niteliğinde bir değişikliğe gidildiğini duyurdu. Yapılan açıklamaya göre, Ay yörüngesinde kurulması planlanan “Lunar Gateway” (Ay Geçidi) istasyonu projesi iptal edildi. Bunun yerine, istasyon için hazırlanan bileşenler kullanılarak Ay yüzeyinde kalıcı bir üs inşa edilecek.
Isaacman, Ay yörüngesinde beklemek yerine doğrudan Ay yüzeyinde sürdürülebilir bir operasyon merkezi kurmaya odaklandıklarını belirtti. Önümüzdeki 7 yıl içinde tamamlanması planlanan Ay üssü projesi için yaklaşık 20 milyar dolar harcanacak. Northrop Grumman ve Lanteris Space Systems şirketleri tarafından büyük oranda tamamlanan yörünge istasyonu parçaları, yüzey üssü için yeniden yapılandırılacak. NASA’nın tarihi kararı, Çin’in 2030 yılındaki Ay’a iniş hedefine karşı ABD’nin elini güçlendirme ve süreci hızlandırma hamlesi olarak görülüyor.
Lunar Gateway neden iptal edildi?
Daha önce bir araştırma ve aktarma istasyonu olarak tasarlanan Lunar Gateway, astronotların Ay’a inmeden önce konaklayacağı bir durak olacaktı. Ancak Isaacman, donanımsal ve takvimsel zorluklara rağmen, kaynakları doğrudan yüzey altyapısına aktarmanın daha verimli olacağını savunuyor.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman,”Gateway’i mevcut formunda durdurmamız ve Ay yüzeyindeki kalıcı operasyonları destekleyecek altyapıya odaklanmamız kimseyi şaşırtmamalı.” şeklinde konuştu.
Devrim niteliğindeki bu kararın ardından milyarlarca dolarlık sözleşmeler de revize edilecek. Başta Northrop Grumman ve Intuitive Machines olmak üzere savunma ve uzay sanayii devleri, yeni hedeflere uyum sağlamak için çalışmalarını hızlandırmış durumda. Ancak projenin ortaklarından Avrupa Uzay Ajansı ve Kanada Uzay Ajansı’nın nasıl bir adım atacağı merak konusu.
Amerika Artemis ile Ay’a dönecek
NASA, Artemis programı kapsamında hayata geçirilecek olan Artemis 2 göreviyle Ay’ın yörüngesine astronot göndermeyi hedefliyor. NASA’nın derin uzay keşiflerinde bir dönüm noktası olarak kabul edilen Artemis 2, 50 yılı aşkın bir aradan sonra insanlığı yeniden Ay çevresine taşıyacak olan ilk mürettebatlı görev. Dört astronottan oluşan ekip (Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen), NASA’nın devasa SLS (Space Launch System) roketi ve Orion uzay aracıyla fırlatılacak. Görevde Ay yüzeyine iniş yapılmayacak; bunun yerine astronotlar Ay’ın etrafından dolanarak yaklaşık 10 günlük bir test uçuşu gerçekleştirecekler. Artemis 2 görevinin temel amacı, Orion’un yaşam destek sistemlerini, iletişim yeteneklerini ve ısı kalkanının dayanıklılığını gerçek uçuş koşullarında test ederek bir sonraki aşama olan Ay’a iniş görevlerine (Artemis 3) güvenli bir zemin hazırlamak.
Güncel planlamalara göre NASA, Artemis 2 uzay aracını 1 Nisan 2026 Çarşamba günü fırlatmayı hedefliyor. Daha önce yapılan teknik değerlendirmeler ve güvenlik testleri nedeniyle takvimde bazı güncellemeler yapılmış olsa da, yer ekibi şu anda fırlatma rampası hazırlıklarına ve mürettebat eğitimlerine odaklandı. Eğer her şey yolunda giderse, bu tarihi uçuşla birlikte insanlık, derin uzay yolculuklarında yeni bir çağa kapı aralayacak ve gelecekteki Mars görevleri için kritik veriler elde edebilecek.