Su-57'nin üretcisi UAC yeni uçağın tasarımında GigaChat'i deniyor

Rusya Birleşik Uçak Şirketi (UAC), yeni uçakların ve mevcut modellerin farklı versiyonlarının geliştirilmesinde yapay zeka destekli yazılımları değerlendirmeye aldı. Su-57 ve Su-35 savaş uçakları ile MC-21 yolcu uçağını üreten şirket, tasarım çalışmalarını dijital modellere taşırken mühendislerin inceleyebileceği alternatiflerin sayısını artırmayı planlıyor. 

Bu çalışmanın somut örneklerinden biri, Sberbank'ın GigaChat modeliyle yürütülen pilot proje. UAC Üst Yöneticisi Vadim Badekha, mayıs ayında yeni bir uçağın erken tasarım aşamasında üretken tasarım araçlarının denendiğini açıklamıştı. Pilotun hangi uçak programına ait olduğu henüz bilinmiyor. 

GigaChat mühendislik yazılımına nasıl giriyor?

GigaChat, Sber'in geliştirdiği üretken yapay zeka modellerinin ve bunlara dayanan hizmetlerin adı. Kullanıcıyla sohbet etmenin yanında metin hazırlama, belgelerdeki bilgileri özetleme ve görüntülerdeki nesne ve yazıları tanıma gibi işlevleri bulunuyor. GigaChat API ise bu yeteneklerin başka uygulamalara eklenmesini sağlıyor. UAC'nin projesi de modelin endüstriyel bir iş akışına taşınmasına dayanıyor.

Sber'in güncel geliştirici belgelerinde GigaChat 2 ailesi Lite, Pro ve Max sürümleriyle listeleniyor. Lite daha basit ve hızlı yanıt gerektiren işler, Pro daha fazla kaynak isteyen görevler, Max ise karmaşık çalışmalar için konumlandırılmış. Listede ayrıca GigaChat 3 Ultra da var. UAC pilotunda kullanılan sürümün adı ise kamuoyuna açıklanmış değil.

Badekha'nın 18 Mayıs'ta Nijniy Novgorod'daki CIPR-2026 konferansında anlattığı çalışmada, Rus T-FLEX platformu da yer alıyor. Vedomosti'nin aktardığı açıklamaya göre Sberbank ile yürütülen pilot, T-FLEX PLM üzerinde yapay zeka unsurları kullanılarak parça tasarlanmasını kapsıyor. Yeni uçağın ön tasarım çalışmaları da aynı yerli platform üzerinden yürütülüyor.

Hesaplamalar aylardan günlere iniyor

UAC'nin verdiği bilgiye göre kabin ısı dengesi ve hidrolik ağlar gibi bazı sistem hesapları, dijital tasarım yöntemleriyle aylar yerine günlerde tamamlanabiliyor. Dijital modeller, mühendislerin daha büyük veri kümelerini işlemesine ve farklı uçak düzenlerini karşılaştırmasına imkân veriyor. Şirket, bu yaklaşımı mevcut uçaklardan yeni versiyonlar geliştirirken zaman ve maliyeti azaltmak için de kullanmayı hedefliyor.

UAC Genel Tasarımcısı Sergey Korotkov, 13 Ekim'deki açıklamasında yapay zekanın somut mühendislik sorunlarının çözümüne katkı sağladığı ve kontrollü uygulandığı sürece tasarımda kullanılabileceğini söyledi. Pilotun ilerleyen aşamalarında yapısal dayanım ve aerodinamik hesaplamalara genişletilmesi planlanıyor.

Bazı hesapların hızlanmasıyla bir uçak programının tamamlanma süresi aynı şey değil. UAC, yapay zekanın toplam geliştirme takvimini ne kadar kısaltacağını gösteren kapsamlı bir performans verisi henüz paylaşmadı.

Batılı yazılımların yerini hangi araçlar alıyor?

Yerli yazılımlara geçişin arkasında, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı saldırısının ardından Batılı teknoloji şirketlerinin faaliyetlerini durdurması bulunuyor. Dassault Systèmes Rusya'daki işlerini askıya aldı. Autodesk pazardan çıkış sürecini başlatırken Siemens de Rusya'daki endüstriyel faaliyetlerini sonlandırma kararı verdi. Bu çekilme, Rus havacılık sanayisinde kullanılan tasarım ve mühendislik altyapısının değiştirilmesini hızlandırdı.

UAC, tasarım bürolarında yaklaşık 4 bin mühendislik iş istasyonunu Rus yazılımlarıyla donattığını ve ürün yaşam döngüsü yönetiminde kullanılan dokuz temel modülü değiştirdiğini açıkladı. Bu rakamlar, GigaChat'in tek başına kullanımından daha geniş bir yazılım dönüşümünü anlatıyor.

İlgili haberlerNATO’nun yeni nesil gözetleme ağı: E-3 Sentry yerine Saab GlobalEye geliyor!Mühimmat sıkıntısı çeken ABD'den 70 milyor dolarlık hamleABD Ordusu M777'lerin yerine Güney Kore yapımı topçuyu deniyor

T-FLEX'in geliştiricisi Top Systems, aynı ürün ailesinde iki boyutlu çizim ve üç boyutlu modelleme için CAD, mühendislik analizleri için CAE, üretim tezgâhlarına yönelik program hazırlama için CAM araçları sunuyor. Mühendislik verileri ve belgelerin yönetimi de platformun kapsamına giriyor. Böylece bir parçanın geometrisi, hesapları ve üretim hazırlığı aynı yazılım ailesinin farklı bileşenleriyle ele alınabiliyor.

PLM ise ürün yaşam döngüsü yönetiminin kısaltması. T-FLEX PLM'nin kapsamı, çizim dosyasını saklamanın ötesinde gereksinimlerin, proje süreçlerinin ve mühendislik belgelerinin yönetimine uzanıyor. UAC'nin değiştirdiği dokuz modül de bu daha geniş altyapının parçaları.

Airbus ve NASA'da üretken tasarım örnekleri

Bilgisayarın belirlenen koşullara göre tasarım alternatifleri üretmesi, havacılık ve uzay sanayisi için yeni bir yaklaşım değil. Airbus ile Autodesk'in geliştirdiği "biyonik bölme", bunun erken örneklerinden biri. Yolcu kabiniyle mutfak bölümünü ayıran bu parça, bazı kabin düzenlerinde personelin katlanır koltuklarını da taşıdığı için dayanıklı olmak zorunda. Tasarımda canlılardaki hücresel yapılardan ve kemik büyümesinden esinlenildi.

Airbus, 2016'da tanıttığı tasarımın geleneksel bölmeye göre yüzde 45, yani yaklaşık 30 kilogram daha hafif olduğunu açıkladı. Buradaki çalışma, belirli bir kabin parçasının geometrisini ve malzeme kullanımını iyileştirmeye odaklanıyordu. Bu nedenle GigaChat gibi bir dil modelinin mühendislik ortamına eklenmesiyle aynı teknik uygulama sayılmıyor.

NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi de "Evolved Structures" çalışmasında yapay zeka destekli tasarımdan yararlanıyor. NASA'nın 2023'te anlattığı süreçte mühendis önce parçanın bağlantı noktalarını, taşıyacağı donanımı ve boş bırakılması gereken alanları tanımlıyor. Yazılım, bu sınırlar içinde yapısal alternatifler oluşturuyor.

Mühendisin görevi tasarım koşullarını girmekle bitmiyor. NASA, algoritmanın bazı bölgeleri gereğinden ince tasarlayabildiğini ve insan incelemesinin gerekli olduğunu belirtiyor. Ortaya çıkan parçalar ayrıca kurumun standart doğrulama yazılımları ve süreçleriyle analiz ediliyor. UAC'nin pilotunda ilerletmek istediği dayanım hesapları da tasarım önerisinin mühendislik açısından değerlendirilmesi gereken bu aşamayla ilgili.