Savunma Sanayi

TUNGA-X nedir? Önleyici İHA’nın özellikleri, radarı ve menzili

STM’nin TUNGA-X sistemi, düşman İHA’larını havada durdurmak için geliştirildi. Radar desteği, uçuş değerlerinin koşulları, TUNGA mühimmatından farkı ve 2026’daki test ile üretim açıklamaları, kamuya açık bilgiler üzerinden değerlendiriliyor.

TUNGA-X önleyici İHA’nın açık arazideki uçuşu. STM’nin paylaştığı arşiv fotoğrafı.

TUNGA-X, STM’nin kritik tesisleri ve askerî birlikleri hava kaynaklı İHA tehditlerine karşı korumak için geliştirdiği döner kanatlı önleyici araçtır. Görevi keşif görüntüsü toplamak veya yerdeki hedeflere mühimmat bırakmak yerine, tehdit oluşturan insansız hava aracına havada müdahale etmektir. Bu nedenle avcı dron ya da önleyici İHA ifadeleri kullanılıyor.

Özgür Güleryüz, SAHA 2026 tanıtımında düşük maliyetli kamikaze araçların pahalı hava savunma füzeleriyle durdurulmasının ekonomik sürdürülebilirliğine dikkat çekti. STM’nin yaklaşımı, bu tehdit sınıfına karşı daha uygun maliyetli bir önleme aracı geliştirmek. Açıklama bir tasarım gerekçesi ve şirket değerlendirmesi. Kamuya açık birim fiyat veya karşılaştırmalı maliyet tablosu bulunmadığından kaç kat ucuz olduğu yönünde bir oran vermek mümkün değil.

TUNGA-X künyesi

ÜreticiSTM
TürÖnleyici İHA
Azami sürat300 km/sa
Uçuş süresi15 dakika
Azami irtifa5.000 m (yerden)
Menzil25 km (150 km/sa, 1.500 m)
Hedef bilgisiRadardan aktarılır

Radar ile kamera farklı işler yapıyor

STM’nin tanıtımında radar tarafından 10 kilometreden tespit edilen tehdidin bilgisinin önleyiciye iletilmesi anlatılıyor. Buradaki sayı bir tespit senaryosuna ait. TUNGA-X’in uçuş menzili veya her koşulda geçerli önleme mesafesi olarak kullanılamaz. Radarın hedefi görmesi, aracın hedefe ulaşması ve tehdidin etkisiz hale gelmesi birbirinden ayrı aşamalar.

Görüntü işleme tabanlı takip ve elektro-optik/kızılötesi kamera, üreticinin açıkladığı hedef doğrulama yaklaşımını tamamlıyor. Radar destekli bir sistemden söz edildiğinde radarın mutlaka küçük hava aracının üzerinde taşındığı da anlaşılmamalı. Açık belgeler bütün sistemin birbirine bilgi aktaran unsurlarını tarif ediyor. Kullanılan dış radarın marka ve modeline ilişkin doğrulanmış bir konfigürasyon listesi açıklanmış değil.

Menzil, sürat ve irtifa değerleri nasıl okunmalı?

STM’nin İngilizce ürün sayfasında azami sürat 300 km/saat, uçuş süresi 15 dakika ve azami irtifa yerden 5.000 metre olarak veriliyor. 25 kilometrelik menzil ise 150 km/saat sürat ve yerden 1.500 metre irtifa koşuluyla yazılmış. Bu dört değer tek uçuşta aynı anda elde edilmiş bir test sonucu gibi sunulmamalı.

AGL kısaltması deniz seviyesini değil, yer yüzeyine göre yüksekliği belirtir. Ayrıca azami sürat ile belirli menzil koşulunda kullanılan sürat aynı değildir. Belirli hedeflere karşı hangi mesafelerde başarı sağlandığını gösteren ayrıntılı bir test zarfı yayımlanmadı. Açıklanan azami sürat üzerinden bütün dron türlerinin önlenebileceği sonucu çıkarılamaz.

Gövde, güç grubu ve faydalı yük

Ürün tanımında hafif kompozit gövde, çok rotorlu yapı ve lançer gerektirmeyen dikey kalkış yer alıyor. Faydalı yük için verilen 750 gram, harp başlığı ile tapanın toplamıdır. Sistem, görevin iptali halinde geri dönebilecek şekilde tanımlanıyor.

Motor üreticisi, motor gücü, enerji kaynağının ayrıntıları, batarya kapasitesi ve alt bileşenlerin tedarikçileri incelenen açık teknik belgelerde belirtilmiyor. Dolayısıyla belirli bir motorun kullanıldığını veya bütün parçaların Türkiye’de üretildiğini söylemek için yeterli dayanak yok. Millî geliştirme ifadesi, STM’nin sistem tasarımı ve geliştirme sorumluluğu bağlamında ele alınmalı. Bu ifade tek başına yüzde yüz yerli alt bileşen oranını kanıtlamaz.

STM TUNGA-X önleyici İHA
TUNGA-X önleyici İHA.

2026 tanıtımından saha gösterimine

TUNGA-X kamuoyuna 6 Mayıs 2026’da SAHA fuarında tanıtıldı. STM’nin 18 Mayıs tarihli EFES-2026 duyurusunda da sergilenecek sistemler arasında yer aldı. Aynı duyurunun birden fazla ürünü kapsaması önemli.

EFES açıklamasındaki KARGU sürü faaliyeti ile TUNGA-X’in sergilenmesi ayrı gelişmelerdi. Bu ayrım test kronolojisini doğru okumayı sağlıyor. TUNGA-X için mayıs ayındaki kamusal tanıtım, tasarımın görünür hale gelmesini gösteriyor. Eylül ayında yayımlanan saha faaliyeti ise farklı bir aşama. İki haberin tek bir ilk atış tarihi altında birleştirilmesi, açıklanmayan bir kilometre taşı üretir.

Eylül testleri neyi gösterdi?

STM’nin 14 Eylül tarihli saha açıklaması, TUNGA-X’in farklı senaryoların yer aldığı çalışmalarda görev yaptığını bildiriyor. Defence Turk de 13 Eylül tarihli haberinde radar destekli tespit, takip ve imha görevini aktardı.

Kamuya açık sonuçlar hedef sayısını, hedeflerin süratini, her denemenin mesafesini veya istatistiksel başarı oranını ayrıntılandırmıyor. Bu nedenle saha gösteriminin gerçekleştiğini söylemek ile bütün performans değerlerinin bağımsız olarak doğrulandığını söylemek arasında fark var. Aynı açıklamada TOGAN, NEST ve sinyal istihbaratı entegrasyonlarının bulunması da bu yeteneklerin TUNGA-X’e ait olduğunu göstermiyor. Her ürünün açıklanan görevi kendi sınırları içinde değerlendirilmeli.

Üretim açıklaması ile envanter kabulü arasındaki fark

İhlas Haber Ajansının 4 Ekim 2026’da yayımlanan ve Foreks tarafından aktarılan söyleşisinde STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, TUNGA-X’in yakın zamanda envantere girmeye hazır olduğunu ve seri üretimlerin sürdüğünü söyledi. Üretim bakımından dosyanın en güncel somut açıklaması bu yönetici beyanı. Ancak sözler, belirli bir kuvvetin tamamlanmış kabul tutanağının yerini tutmuyor.

Yalnızca kamuya açık biçimde neyin bilindiğini sınırlar.

TUNGA ile TUNGA-X aynı sistem mi?

Hayır. STM’nin TUNGA ürün tanımı, taşıyıcıdan bırakılan süzülen güdümlü bir mühimmatı anlatıyor. TUNGA-X ise havadaki İHA tehdidine karşı geliştirilen önleyici araç. Benzer adlar iki sistemin aynı gövdeye, aynı uçuş değerlerine veya aynı görev profiline sahip olduğunu göstermiyor.

STM, TUNGA akıllı mühimmatını çoklu mühimmat taşıyan BOYGA-B ile birlikte IDEF 2025’te tanıtmıştı. Bu gelişim çizgisi, 2026’da tanıtılan avcı drondan ayrı. TUNGA’ya ait kütle, görev süresi veya taşıyıcı entegrasyonlarını TUNGA-X’in özellik listesine taşımamak gerekiyor. Okurun arama yaparken ürün adının sonundaki X işaretine dikkat etmesi, özellikle teknik değerlerin karışmasını önlüyor.

TUNGA’nın üretici sayfası, uydu konumlama sinyalinin bulunduğu ve bulunmadığı koşullar için güdüm seçeneklerinden söz ediyor. BOYGA-B tanıtımı ise bir taşıyıcının farklı mühimmat türleriyle çalışmasını anlatıyor. Bunlar ürün ailesinin genişliğini gösteren bilgiler. Önleyici TUNGA-X’in elektronik harbe dayanıklılık seviyesini veya uydu sinyali olmadan bütün görevini tamamladığını doğrulamaz. Benzer biçimde, TUNGA için yayımlanan teknik resim veya taşıyıcı üzerindeki sergi fotoğrafı TUNGA-X görseli olarak kullanılamaz. İsim benzerliğinin ötesinde hava aracının görevi, yapısı ve belge tarihi birlikte kontrol edilmelidir.

KARGU’nun sürü başarısı TUNGA-X’e aktarılabilir mi?

STM’nin 14 Ekim tarihli Ateş Serbest-2026 açıklamasında yirmi KARGU’nun iki gruba ayrılarak hedeflere yönelmesi anlatılıyor. Bu olay KARGU ailesinin sürü uygulamasıyla ilgili.

Sürü uçuşu, tek bir hedefin otonom takibi ve birden çok hava tehdidine eşzamanlı müdahale de farklı kavramlar. TUNGA-X’in gelecekte daha geniş bir hava savunma ağına katılması mümkün bir geliştirme yönü olarak düşünülebilir. Ancak böyle bir değerlendirme, açıklanmış entegrasyon veya teslimat yerine geçmez. Kaç aracın tek operatörle yönetildiği ve hangi komuta sistemleriyle kabul testini tamamladığına ilişkin ürün özelinde belge gerekiyor.

İhracat tanıtımı hangi aşamada?

STM’nin eylül ayındaki üç kıtayı kapsayan fuar programı, TUNGA-X’in yabancı heyetlere sunulan ürünler arasına girdiğini gösteriyor. Polonya’daki MSPO ve Güney Afrika’daki AAD gibi etkinlikler, ihracat pazarlamasının görünür adımları. Bu duyurudan imzalanmış satış, belirlenmiş müşteri veya teslim edilmiş filo sonucu çıkarılamaz.

Aynı şirket duyurusundaki KARGU’nun on beşten fazla ülkeye ihracat bilgisi TUNGA-X’e ait değil. TUNGA-X için bir ihracat sözleşmesi açıklandığında müşteri, kapsam, adet ve teslimat takvimi ayrıca değerlendirilmeli. O zamana kadar doğrulanabilen aşama, sistemin uluslararası pazara tanıtılması olarak kalıyor.

Hava savunmasındaki yeri ve açık kalan sorular

TUNGA-X’in önemini tek bir hız rakamından çok, Türkiye’de geliştirilen otonom sistem tecrübesinin önleyici göreve taşınmasında aramak daha anlamlı. Buna karşılık teslimat ve kullanıcı kabulüne ilişkin kamuya açık ayrıntılar henüz sınırlı.

Editoryal değerlendirme olarak, bu tür bir aracın değerini ölçmek için yalnız başarılı bir önleme görüntüsü yeterli olmaz. Farklı koşullarda tekrarlanabilirlik, bakım yükü, eğitim ihtiyacı ve toplam sahip olma maliyeti de önem taşır. Açıklanan teknoloji bir hava savunma katmanına katkı sunabilir. Tek başına her tehdide karşı kesintisiz koruma sağladığını veya diğer savunma unsurlarının yerini aldığını söylemek mevcut belgelerin ötesine geçer.

Takip edilecek sonraki somut eşikler, kullanıcı tarafından kabulün duyurulması, ürün özelinde teslimat bilgisi ve performans koşulları açıklanmış yeni testler olacak. Bu olaylardan biri gerçekleştiğinde üretim beyanı ile sahadaki kullanım arasındaki boşluk daralacak. Buna karşılık yeni bir fuar fotoğrafı veya aynı teknik listenin başka dilde yayımlanması, tek başına yeni kabiliyet kazanımı sayılmaz. 16 Ekim tarihli değerlendirmede görünen ilerleme bu ayrımlar korunarak okunmalı.

TUNGA-X’in önemli tarihleri

  1. Temmuz 2025: TUNGA akıllı mühimmatı ve BOYGA-B, IDEF 2025’te tanıtıldı. TUNGA-X’ten ayrı ürünler.
  2. 6 Mayıs 2026: TUNGA-X, SAHA 2026’da kamuoyuna tanıtıldı.
  3. 18 Mayıs 2026: STM, EFES-2026 sergisinde TUNGA-X’in de yer alacağını duyurdu.
  4. 14 Eylül 2026: STM saha faaliyetlerini yayımladı. Bu tarih test gününün kesin tarihi değil, açıklama tarihi.
  5. 4 Ekim 2026: Güleryüz üretimin sürdüğünü ve envantere girişe hazırlığı açıkladı.

Sık sorulan sorular

TUNGA-X’in menzili 10 kilometre mi, 25 kilometre mi?

10 kilometre, tanıtımda radarın tehdidi tespit ettiği senaryoya ait. Üretici, hava aracının menzilini belirli sürat ve irtifa koşullarında 25 kilometre olarak veriyor. Tespit mesafesi ile uçuş menzili aynı ölçüm değildir.

TUNGA-X Türk Silahlı Kuvvetlerine teslim edildi mi?

4 Ekim 2026 açıklamasında üretimin sürdüğü ve envantere girişe hazır olunduğu söylendi. Bu nedenle kesin teslimat sonucu çıkarılamıyor.

TUNGA-X ile TUNGA mühimmatının farkı nedir?

TUNGA, taşıyıcıdan bırakılan süzülen güdümlü mühimmat. TUNGA-X, havadaki İHA tehdidine müdahale etmek için geliştirilen önleyici araç. Benzer adlarına rağmen teknik değerleri birbirinin yerine kullanılamaz.

TUNGA-X’in ihracat müşterileri açıklandı mı?

Eylül 2026 fuar duyuruları uluslararası tanıtımı doğruluyor. Diğer STM ürünlerinin ihracat bilgileri bu sisteme aktarılamaz.

Kaynaklar: STM · STM — SAHA 2026 TUNGA-X tanıtımı · STM — EFES-2026 sergi ve faaliyet duyurusu · STM — Otonom sistemlerin saha faaliyetleri · İHA / Foreks — Özgür Güleryüz söyleşisi · STM — TUNGA akıllı mühimmat ürün bilgileri · STM — BOYGA-B ve TUNGA IDEF 2025 tanıtımı · STM — Ateş Serbest-2026 KARGU sürü faaliyeti · STM — Üç kıtada fuar programı · Defence Turk — TUNGA-X tanıtımı ve STM fotoğrafı · Defence Turk — Otonom sistemlerin saha testleri

Görsel: STM / Defence Turk