Yunanistan'da sosyal medyaya yaş sınırı

Yunanistan'da çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin aylardır tartışılan yasak parlamentodan geçti. Perşembe günü başlayıp 23 Ekim Cuma gününün ilk saatlerine uzanan görüşmelerin ardından kabul edilen düzenleme, Facebook, Instagram ve TikTok gibi sosyal ağlara erişimde 15 yaş sınırı getiriyor. Uygulama hemen başlamayacak, yeni kurallar yılbaşından itibaren geçerli olacak.

Oylamada tasarıyı yalnızca Başbakan Kiryakos Miçotakis'in liderliğindeki Yeni Demokrasi destekledi. Ana muhalefet partisi PASOK çekimser kaldı, diğer muhalefet partileri karşı oy kullandı. PASOK, 13 yaşın altındakilere yasak getirilmesini, 13 ve 14 yaşındaki çocukların ise ebeveyn gözetiminde sınırlı hesaplar kullanabilmesini öneriyordu. Hükümet, bu tür bir yasağı uygulamaya koyan ilk Avrupa Birliği üyesi olma hedefiyle ilerliyor.

Yaş hesabında doğum günü yerine doğum yılı esas alınacak

Düzenlemenin aileleri doğrudan ilgilendiren ayrıntılarından biri, yaş sınırının nasıl hesaplanacağı. Parlamento tarafından yayımlanan metin, aynı takvim yılında doğan herkesin doğum tarihini uygulama açısından 1 Ocak kabul ediyor. Buna göre 2012 doğumlu çocuklar, gerçek doğum günleri yılın daha sonraki aylarında olsa bile Ocak 2027'den itibaren yaş koşulunu karşılayacak. 2013 ve sonrasında doğanlar ise sınırın altında kalacak.

TechRadar'ın aktardığı uygulama çerçevesine göre ebeveyn izni, yaş sınırının altındaki çocuklar için istisna oluşturmayacak. Yasak başlamadan önce açılmış hesaplar da muaf sayılmayacak. Kapsam belirlenirken hizmetin adı yerine işlevi değerlendirilecek. LinkedIn de örnek verilen platformlar arasında bulunurken mesajlaşma uygulamalarına erişim devam edecek.

Kids Wallet neyi doğrulayacak?

Hükümet, platformların kullanıcıların yaşını güvenilir biçimde kontrol etmesini istiyor. Miçotakis, 22 Ekim'de yayımladığı videoda şirketlere, kişisel mahremiyeti koruyan bir çözüm geliştirmeleri için yaklaşık iki buçuk ay süreleri olduğunu söyledi. Başbakan, düzenlemenin genel olarak cep telefonu kullanımını veya bütün uygulamaları hedeflemediğini de belirtti.

Öne çıkarılan araç, devletin geliştirdiği Kids Wallet. Dijital Yönetişim Bakanı Dimitris Papastergiu'nun anlattığı yöntemde uygulama, sosyal ağa kişinin yaş sınırını karşılayıp karşılamadığını bildiriyor. Doğum tarihi ve diğer kişisel bilgiler platforma aktarılmıyor. TechRadar'ın tarif ettiği akışta, yaşın doğrulanamadığı durumda ekranda gösterilen QR kod uygulamayla okutuluyor.

Ancak Kids Wallet kullanmak zorunlu değil. Düzenlemeye eşlik eden açıklamalar, Gov.gr Wallet veya Avrupa Birliği hukukunun koşullarını karşılayan başka çözümlerin de kullanılabileceğini belirtiyor. Yunan makamlarının Avrupa Komisyonuna ilettiği 19 Ekim tarihli yanıtta da platformların bu iki devlet uygulamasını kullanmasına ya da sistemlerine entegre etmesine yönelik hukuki bir zorunluluk oluşturulmadığı açıkça ifade ediliyor.

Kids Wallet, bu yasak için sıfırdan hazırlanmış bir araç da değil. Mayıs 2025'te kullanıma sunulan uygulama, ebeveynlerin çocuklarının telefonundaki uygulama ve internet sitesi erişimini yönetmesine, kullanım süreleri belirlemesine ve dijital kimlik üzerinden yaş doğrulamasına imkân tanıyor. Yeni düzenleme, mevcut dijital altyapıyı sosyal ağlara erişim kontrolünde değerlendirmeyi amaçlıyor.

Yüzde 6 cezanın dayanağı Avrupa düzenlemesi

Denetimde Yunanistan Ulusal Radyo ve Televizyon Konseyi ile Kişisel Verileri Koruma Kurumu görev alacak. Büyük platformların Avrupa Birliği Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki yükümlülükleri bakımından Avrupa Komisyonunun da yetkileri bulunuyor.

İlgili haberlerMeta tartışmalı 'eğitim' ibaresini sildi ama tarama izni genişlediInstagram ve Facebook’ta yaprak dökümü: Milyonlarca kullanıcı terk ettiInstagram’dan kaybolan fotoğraflara özel uygulama: Instants

Haberlerde geçen, küresel yıllık cironun yüzde 6'sına ulaşabilen ceza ise Dijital Hizmetler Yasası'nın yaptırım çerçevesine dayanıyor. Bu oran, Yunanistan'ın kabul ettiği metinde ayrıca tanımlanmış yeni ve otomatik bir ceza değil. Avrupa Komisyonunun açıklamasına göre Dijital Hizmetler Yasası ihlali saptandığında uygulanabilecek yaptırımın üst sınırını oluşturuyor. Cezanın miktarı ihlalin niteliği, ağırlığı, tekrarı ve süresine göre belirleniyor.

Yunanistan'ın düzenlemesinde Avrupa düzeyindeki çalışmalar için de bir hüküm var. Aynı konuyu düzenleyen bir AB tüzüğü kabul edilirse ulusal düzenlemenin geçerliliği kendiliğinden sona erecek. Böylece ülkenin yaş sınırının, ileride oluşturulacak ortak Avrupa çerçevesiyle birlikte yeniden şekillenmesinin yolu açık tutuluyor.

Avustralya deneyimi uygulamanın zorluğunu gösteriyor

Hükümet yasağın gerekçesini çocukların ruh sağlığı ve gelişimi üzerinden açıklıyor. Sağlık Bakanı Adonis Georgiadis, aşırı sosyal medya kullanımının uykuyu, dikkati, sosyal ilişkileri ve psikolojik gelişimi olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Miçotakis de planı nisan ayında TikTok üzerinden duyurmuş, zor fakat gerekli bir önlem olarak nitelendirmişti. Muhalefetin itirazlarında ise bilimsel dayanağın yeterliliği ve yaş doğrulamasında verilerin nasıl korunacağı öne çıkıyor.

Avrupa'daki benzer girişimler hukuki engellerle de karşılaştı. Fransa Anayasa Konseyi, 15 yaşın altındakilere yönelik sosyal medya yasağını ağustos ayında iptal etti. Kararda ifade ve iletişim özgürlüğü ile özel hayatın korunmasına ilişkin sorunlar üzerinde duruldu.

Avustralya'da ise 16 yaşın altındakilerin belirli sosyal ağlarda hesap sahibi olmasını engelleyen kurallar 10 Aralık 2025'te yürürlüğe girdi. Ülkenin çevrim içi güvenlik kurumu eSafety'nin ilk değerlendirmesi, 10-15 yaş grubunda kapsamdaki platformlardan en az birinde hesabı bulunanların oranının üç ayda yüzde 52'den yüzde 42'ye gerilediğini gösterdi. Buna karşılık bu platformları herhangi bir biçimde kullananların oranı yüzde 86'ya yakın seviyeden yüzde 81'in üzerine indi.

Araştırmada başkasının kimliğini kullanma, ebeveyn yardımı veya VPN gibi aşma yöntemleri bildiren çocukların oranı düşük kaldı. Hesapların açık kalmasının başlıca nedeni, platformların henüz yaş kontrolü yapmamış olmasıydı. Bu bulgu, yasağın etkisinin büyük ölçüde şirketlerin yaş doğrulamasını ne kadar tutarlı uygulayacağına bağlı olduğunu gösteriyor. Çalışma üç aylık erken dönemi kapsıyor, çocukların sağlığı ve davranışları üzerindeki uzun vadeli sonucu ölçmüyor.