Artemis III için Ay yolculuğundan önce Dünya yörüngesinde sınav

NASA'nın Ay'a dönüş programında sıradaki mürettebatlı uçuş, iniş araçlarının Orion ile birlikte çalışabildiğini gösterecek bir prova olacak. NASA Başkanı Jared Isaacman'ın 23 Ekim 2026'daki basın toplantısında açıkladığı takvime göre Artemis III için hedef, 2027 yazı. Yaklaşık 14 gün sürmesi planlanan görevde astronotlar alçak Dünya yörüngesinde kalacak ve iki farklı şirketin geliştirdiği araçlarla buluşma, kenetlenme ve ayrılma işlemlerini deneyecek.

Artemis III'ün Ay'a iniş yerine Dünya yörüngesinde bir test uçuşuna dönüştürülmesi, ekim ayında alınmış yeni bir karar değil. NASA bu değişikliği şubatta duyurmuştu. Son açıklama ise uçuşun nasıl yürütüleceğini ve ardından gelecek Ay görevlerinde hangi yöntemlerin kullanılacağını ayrıntılandırdı. Ajans, mürettebatlı inişe geçmeden önce Orion ile ticari iniş araçlarının ortak çalışmasını uzayda sınamayı amaçlıyor.

Dört astronot, üç roket ve iki farklı buluşma

Artemis III'ün komutanı NASA astronotu Randy Bresnik, pilotu ise Avrupa Uzay Ajansı astronotu Luca Parmitano olacak. NASA astronotları Andre Douglas ve Frank Rubio, görev uzmanı olarak uçacak. Bob Hines da yedek mürettebat üyesi olarak eğitimlere katılıyor.

Bresnik ve Parmitano üçüncü, Rubio ikinci uzay yolculuklarına hazırlanıyor. Douglas ise ilk kez uzaya çıkacak. Parmitano'nun görevlendirilmesi, bir Avrupa Uzay Ajansı astronotunun Artemis uçuşuna ilk kez atanması anlamına geliyor. Orion, dört kişilik ekiple Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nin 39B rampasından NASA'nın Uzay Fırlatma Sistemi, kısaca SLS roketiyle havalanacak.

Uçuş kampanyasında önce Blue Origin'in New Glenn roketi, Blue Moon Mark 2 test aracını yörüngeye taşıyacak. Aracın sağlıklı çalıştığı doğrulandıktan sonra Orion fırlatılacak. SpaceX'in Starship test aracı ise görevin ilerleyen bölümünde uzaya gönderilecek. Böylece birbirinden ayrı fırlatılan üç uzay aracının operasyonları, aynı görev planı içinde koordine edilecek.

Astronotlar Blue Moon'a girecek, Starship'e geçmeyecek

Orion'un ilk durağı Blue Moon olacak. Astronotlar kenetlenmenin ardından kapağı açıp test aracının kabinine girecek ve yaklaşık iki gün boyunca sistemleri değerlendirecek. Kontroller arasında yaşam desteği, kabin atmosferi ve basıncının korunması da bulunuyor. Uçuş bilgisayarları, yazılım ve kontrol sistemlerinin birlikte nasıl çalıştığı da incelenecek.

Blue Moon test aracı, gelecekte Ay çevresinde kullanılacak iniş aracındaki pek çok sistemin örneklerini taşıyacak. Dünya yörüngesinde 30 güne kadar kalabilecek şekilde tasarlanması, Orion'un fırlatılması için zaman esnekliği sağlıyor. Bununla birlikte NASA, aracın uzayda bekleme süresini mümkün olduğunca kısa tutmayı planlıyor.

Starship ile deneme daha kısa olacak. Orion, burnuna kenetlenme düzeneği eklenmiş Starship test aracına bağlanacak ve ortak operasyon yaklaşık iki saat sürecek. Astronotlar Starship'in içine girmeyecek. İki araç bağlıyken yönelimin nasıl kontrol edildiği, haberleşme ve yazılımın ortak çalışması ölçülecek. Blue Moon'da kabinin yanındaki bağlantı noktası, Starship'te ise burundaki bağlantı kullanılacağından iki farklı kenetlenme düzeni sınanacak.

Ay'a gidecek Starship, Orion'u da beraberinde taşıyacak

Artemis III'teki Dünya yörüngesi testleriyle sonraki Ay yolculuklarını birbirinden ayırmak gerekiyor. Starship'in Orion'u Ay'a götürmesi, 2027'deki prova uçuşunun parçası değil. Bu yöntem, mürettebatlı Ay inişleri için hazırlanan yeni görev planında yer alıyor.

İlgili haberlerTürkiye Uzay Ajansı ve NASA ortaklığı: Artemis’in 71. üyesi olduk!Perseverance keşif aracı 5 yılda maraton koşusunu bitirdiNASA’dan yeni program: Ay ve Mars’ta yaşam için artık astronot olmana gerek yok

SpaceX'in yaklaşımında tanker Starship'ler, Dünya yörüngesindeki bir depolama aracında çok düşük sıcaklıklarda tutulan itici maddeleri biriktirecek. Ay inişinde kullanılacak Starship buradan doldurulacak. Ardından Orion ile Dünya yörüngesinde kenetlenecek ve motorlarını ateşleyerek iki aracı birlikte Ay'a yönlendirecek. NASA, Orion'u bu itiş düzenine uygun hâle getirmek için değişiklikler üzerinde çalışıyor.

Blue Origin ise ilk mürettebatlı inişleri hızlandırmak için araçlar arasında yakıt aktarımını erteleyen başka bir yol izliyor. Üç transfer kademesi ve Blue Moon Mark 2, ayrı New Glenn uçuşlarıyla Dünya yörüngesine çıkarılacak. Birleştirilen yapıda kademeler yakıtlarını tükettikçe ayrılacak ve iniş aracı Ay çevresindeki eliptik kutupsal yörüngeye ulaşacak. Orion ile buluşma burada yapılacak.

NASA ayrıca United Launch Alliance ile Centaur V üst kademesinin uzatılmış bir sürümü üzerinde çalışıyor. SLS ile birlikte kullanılması değerlendirilen bu kademe, Orion'un alçak Ay yörüngesine ulaşabilmesini sağlayacak. Daha alçak bir buluşma yörüngesi, iniş araçlarının yüzeye gidiş ve dönüşte ihtiyaç duyduğu yakıtı azaltabilecek ve astronotların Orion'a daha kısa sürede dönmesine imkân verecek.

2028'de ilk inişi hangi şirket yapacak?

Açıklanan geliştirme takviminde SpaceX'in mürettebatsız Starship ile Ay'a iniş denemesi 2027 sonu için hedefleniyor. Blue Origin'in mürettebatsız Blue Moon Mark 2 inişi ise 2028'in ilk çeyreğinde planlanıyor. NASA, her iki sağlayıcıdan da astronot taşımadan önce mürettebatsız iniş gösterimi istiyor.

Artemis IV'te ilk inişi hangi aracın gerçekleştireceği henüz belirlenmedi. Güncellenen sözleşmelerde şirketler belirli bir iniş görevine sabitlenmiş durumda değil. Seçim, araçların hazır olma durumuna göre yapılacak. NASA, 2028'de ilk inişin ardından ikinci bir mürettebatlı iniş fırsatı da öngörüyor.

Ay görevlerindeki temel düzen ise aynı kalıyor. Dört astronot Orion ile yola çıkacak, ikisi iniş aracına geçerek yüzeye inecek, diğer ikisi Orion'da kalacak. Yüzey ekibi geri döndüğünde dört astronot Dünya'ya Orion ile ulaşacak. Artemis III'ün görevi, bu zincirin buluşma ve kenetlenme aşamalarını astronotlar Ay'a gönderilmeden önce işletmek olacak.