Savunma Sanayi

Çelik Kubbe nasıl çalışıyor? Katmanları ve son durum

Çelik Kubbe tek bir füze değil; radarları, komuta kontrol ağını, elektronik harp araçlarını ve farklı menzillerdeki önleyicileri ortak hava resminde buluşturan bir sistemler sistemi. Bu dosya, açıklanan kabiliyetlerle henüz kamuya açılmayan ayrıntıları ayırıyor.

Ateş Serbest 2026 faaliyetinde sahada konuşlandırılan ASELSAN EJDERHA yüksek güçlü elektromanyetik sistemi

Çelik Kubbe, kamuya açıklanan tanımıyla Türkiye’nin çok katmanlı ve ağ merkezli hava savunma mimarisidir. Adı tek bir bataryayı, füzeyi ya da radarı anlatmaz. Farklı menzil ve irtifa sınıflarındaki algılayıcıları, komuta kontrol unsurlarını, elektronik harp araçlarını ve önleyici silahları ortak bir görev ağı içinde çalıştırmayı amaçlayan bir sistemler sistemini ifade eder. Mimari, yeni radarların, önleyicilerin ve yazılım sürümlerinin eklenebildiği aşamalı bir yapı olarak gelişiyor.

Projenin temel sorusu yalnızca bir hedefin vurulup vurulamayacağı değildir. Doygun saldırılar, alçaktan uçan seyir füzeleri, küçük insansız hava araçları ve farklı hızlardaki tehditler aynı anda ortaya çıkabildiği için tek tip silah ekonomik ve operasyonel olarak yeterli olmaz. Çelik Kubbe fikri bu çeşitliliğe, katmanlar arasında görev paylaşımı yaparak cevap veriyor.

Çelik Kubbe künyesi

MimariSistemler sistemi
HİSAR-A açıklanan menzili15+ kilometre
HİSAR-O açıklanan menzili25+ kilometre
SİPER Ürün-1 açıklanan menzili100+ kilometre
İlk geniş teslimat47 araç, 460 milyon dolar
2026 ilave HİSAR üretimi1.470.500.012,38 avro

Sistemler sistemi nasıl çalışır?

İşleyişin ilk halkası sensörlerdir. Uzun menzilli arama radarları geniş bir hava sahasını gözetlerken, alçak irtifa radarları ve elektro-optik sistemler arazi kıvrımlarına yakın uçan veya radar izi küçük hedeflere ilişkin resmi tamamlar. Farklı sensörlerin aynı nesne için ürettiği izlerin birleştirilmesi, komuta merkezine tekrarlardan arındırılmış ortak hava resmi sunmayı hedefler. Böylece bir radarın görüşü kesildiğinde diğer unsur ağı destekleyebilir; silah sistemi de yalnızca kendi organik sensörüne bağlı kalmadan üst ağdan hedef bilgisi alabilir.

İkinci halka komuta kontrol yazılımı ve haberleşme altyapısıdır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 27 Ağustos 2025’teki teslimat töreninde verdiği bilgiye göre ASELSAN, sahadaki sistemlerin anlık haberleşmesini ve entegre çalışmasını sağlayacak yapay zekâ destekli komuta kontrol yazılımını geliştiriyor. Buradaki yapay zekâ ifadesi, kamuya açık bilgilerle otonom ateş yetkisi olarak yorumlanamaz. Karar desteği, iz eşleştirme ve kaynak önerisi başka; ateş kararının insandan çıkarılması başka bir konudur. Angajman kuralları, insan onayı ve yazılımın hangi aşamada ne ölçüde karar verdiği kamuya ayrıntılı açıklanmış değildir.

Katmanlama neden gerekli?

Hava savunmasında katmanlama, tehdidi tek bir hatta durdurmaya çalışmak yerine art arda angajman fırsatları oluşturur. Uzun menzilde SİPER gibi bölge savunma sistemleri öne çıkarken, orta ve alçak irtifada HİSAR ailesi, yakın korumada KORKUT ve SUNGUR gibi çözümler devreye girebilir. Çok küçük dronlar için karıştırma, lazer, yüksek güçlü mikrodalga veya düşük maliyetli kinetik önleme seçenekleri ayrı bir ekonomi sağlar. Bu adlar, her durumda otomatik ve değişmez bir ateş sırasını göstermez; görev planı tehdidin türüne, yaklaşma eksenine, korunan tesise ve eldeki mühimmata göre şekillenir.

Katmanlar aynı zamanda maliyet dengesidir. Ucuz bir FPV drona pahalı ve kıt bir uzun menzilli füze ayırmak sürdürülebilir değildir. Buna karşılık yüksek hızlı ve uzak bir hedefe yalnızca namlulu silahla karşılık vermek fiziksel olarak mümkün olmayabilir. Ağın değeri, tehdidi en erken aşamada teşhis edip etkili ve mümkün olduğunca uygun maliyetli aracı önermesinden gelir. Ancak kamuya açık belgeler Çelik Kubbe için sabit bir toplam menzil vermiyor. Çünkü toplam koruma alanı radar yerleşimine, araziye, batarya sayısına, hedef irtifasına ve konuşlandırma biçimine göre değişiyor.

Yakın koruma katmanı: KORKUT, SUNGUR ve anti-dron çözümleri

Yakın koruma katmanı, üslerin, birliklerin ve kritik tesislerin son savunma kuşağını oluşturur. KORKUT’un 35 milimetrelik namlulu yapısı alçak irtifa hedeflerine ve uygun mühimmatla küçük İHA’lara karşı kullanılabilir. SUNGUR ise omuzdan veya platformdan kullanılabilen kısa menzilli füze ailesiyle hareketli unsurlara koruma sağlar. Bu seviyede radar ve elektro-optik takip, hedefin küçük boyutu ve yere yakın uçuşu nedeniyle özellikle önemlidir. KORKUT ile SUNGUR, HİSAR veya SİPER’in yerine geçmez; daha geniş katmanların sızdırdığı veya zaten yakın mesafede beliren tehditlere farklı bir maliyet ve tepki süresiyle karşılık verir.

2026’da Çelik Kubbe kapsamına eklenen çözümler yakın savunmanın yalnızca top ve füze olmadığını gösterdi. ASELSAN, SAHA 2026’da MİĞFER öz savunma FPV önleme sistemi, GÖKALP otonom kinetik dron önleme sistemi, GÖKBERK 10 lazer sistemi ve EJDERHA 210 yüksek güçlü mikrodalga sistemini sergiledi. Ateş Serbest 2026 faaliyetinde GÖKBERK ve EJDERHA’nın farklı İHA hedefleri üzerinde kullanıldığı bildirildi.

SİPER hava savunma füzesinin atışı
Çelik Kubbe’nin uzun menzil katmanındaki SİPER füzesinin atışı.

HİSAR katmanı: Alçak ve orta irtifa savunması

HİSAR-A ve HİSAR-O ailesi, alçak ve orta irtifada uçak, helikopter, İHA, seyir füzesi ve havadan karaya mühimmat gibi hedeflere karşı tesis ve birlik savunması için geliştirildi. SavunmaSanayiST’nin Temmuz 2026 tarihli dosyasında üretici ve yetkili açıklamalarına dayanılarak HİSAR-A için 15 kilometrenin, HİSAR-O için 25 kilometrenin üzerinde önleme menzili veriliyor. Bu sayılar ürün seviyesindeki açıklamalardır; gerçek angajman zarfı hedefin hızı, irtifası, yaklaşma yönü ve sürüm gibi değişkenlere göre farklılaşabilir.

18 Şubat 2026 tarihli Savunma Sanayii İcra Komitesi kararı doğrultusunda HİSAR-A ve HİSAR-O için ilave seri üretim sözleşmeleri imzalandı. ASELSAN’ın Kamuyu Aydınlatma Platformu açıklamasında, devam eden hava savunma projelerine ek olarak kendi payı 1.470.500.012,38 avro olan sözleşme duyuruldu. Bu tutar bütün Çelik Kubbe programının toplam maliyeti değildir ve ROKETSAN’ın payını da içermez. Haber değeri, tek bir prototip başarısından çok, çok katmanlı mimarinin orta ve alçak irtifa unsurlarının adetli üretimini büyütme kararında yatıyor.

SİPER katmanı: Uzun menzilli bölge savunması

SİPER Ürün-1, Çelik Kubbe’nin kamuya açıklanan uzun menzilli bölge hava savunma unsurudur. Defence Turk’ün Eylül 2026’da sahada görüntülediği sistem için 100 kilometrenin üzerinde menzil, aktif radar arayıcı başlık ve veri bağı destekli güdüm bilgisi verildi. Sistem; savaş uçağı, helikopter, İHA, seyir füzesi ve havadan karaya mühimmat gibi hedef sınıflarına karşı tasarlandı. Bu kabiliyet, SİPER’i yalnızca bir nokta savunma aracından ayırır ve daha geniş bir bölge üzerinde birden fazla korunan unsura katkı verme potansiyeli yaratır.

Bir bataryanın kapsaması ufuk hattı, hedef irtifası, arazi, radar yerleşimi ve mühimmat sayısıyla sınırlıdır. Bölge savunması için birden fazla sensör ve atış unsurunun planlı konuşlandırılması gerekir. Defence Turk’ün aynı saha çalışması, SİPER’in konuşlandırıldığı noktadan hava sahası koruma görevi yaptığını bildirirken konumu güvenlik nedeniyle açıklamadı.

Radar, elektronik harp ve yönlendirilmiş enerji

Çelik Kubbe’nin etkisi yalnızca önleyici füze sayısıyla ölçülemez. Arama ve atış kontrol radarları, pasif algılayıcılar, elektro-optik sistemler ve elektronik destek unsurları hedef resminin kalitesini belirler. SAHA 2026’da tanıtılan ILGAR 3-LT muhabere elektronik harp sistemi ile KORAL AD hava savunma elektronik harp sistemi, mimarinin elektromanyetik boyutunun genişlediğini gösterdi. Bu araçların görevi her zaman fiziksel imha değildir. Tehdidin haberleşmesini, seyrüseferini veya sensörünü baskılamak; dost ağları korumak ve hedef hakkında ek veri üretmek de savunma zincirine katkı sağlar.

GÖKBERK 10 lazeri ve EJDERHA 210 yüksek güçlü mikrodalga sistemi, maliyet değişiminde özellikle dikkat çekiyor. Lazer, yeterli ışın kalitesi ve takip süresi sağlandığında hedef üzerinde fiziksel hasar üretirken; yüksek güçlü mikrodalga yaklaşımı elektronik devreleri etkileyerek dronları işlevsiz bırakmayı amaçlıyor. Bu sistemler mühimmat lojistiğini azaltabilir fakat sınırsız çözüm değildir. Lazer performansı atmosfer, görüş hattı ve hedef üzerinde kalış süresinden; elektromanyetik etkinlik ise hedef elektroniği, mesafe ve korunma seviyesinden etkilenir.

Komuta kontrol, eğitim ve insan unsuru

Ağın teknik entegrasyonu kadar personelin ortak prosedürlerle çalışması da belirleyicidir. Defence Turk’ün Konya Hava Savunma Komutanlığı’ndaki Eylül 2026 gözlemi, HİSAR-A, HİSAR-O ve KORKUT personelinin hem simülatörlerde hem gerçek sistemler üzerinde eğitim gördüğünü ortaya koydu. Eğitim senaryolarında hedef tespiti, takip, komuta kontrol ve angajman aşamalarının birlikte ele alınması, tek bir operatörün yalnızca kendi konsolunu bilmesinin yeterli olmadığını gösteriyor. Çok katmanlı savunma, sensör ve silah ekiplerinin aynı hava resmi ve aynı angajman kurallarıyla hareket etmesini gerektirir.

Simülasyonun önemi yalnızca maliyet değildir. Gerçek atışla sık ve güvenli biçimde tekrarlanamayacak doygun saldırı, bağlantı kaybı veya yanlış iz senaryoları eğitim ortamında denenebilir. Bununla birlikte kamuya açık görüntüler, sistemin savaş koşullarında bütün tehdit sınıflarına karşı doğrulanmış olduğu sonucunu tek başına desteklemez. Test, tatbikat, eğitim ve gerçek operasyon birbirinden ayrı kanıt düzeyleridir. Çelik Kubbe’nin olgunluğu değerlendirilirken hangi sonucun laboratuvar testi, hangi sonucun atışlı faaliyet ve hangisinin operasyonel görev olduğu açıkça ayrılmalıdır.

Programın kronolojisi ve yatırım ölçeği

Savunma Sanayii İcra Komitesi, Çelik Kubbe projesini 6 Ağustos 2024’te karara bağladı. 27 Ağustos 2025’te ASELSAN Gölbaşı’nda yapılan törende Cumhurbaşkanı Erdoğan, 460 milyon dolar değerinde toplam 47 aracın Türk Silahlı Kuvvetlerine kazandırıldığını açıkladı. Bu teslimat, sistemler sisteminin sahaya girişinde görünür bir eşikti; fakat projenin bitişi değil, fazlı kurulumun başlangıç safhalarından biriydi. Aynı törende ortak hava resmi ve yapay zekâ destekli komuta kontrol yazılımı vurgulandı.

Kasım 2025’te Çelik Kubbe’yi güçlendiren füze ve savunma sistemlerinin seri üretimi için yaklaşık 6,5 milyar dolarlık sözleşmeler duyuruldu. Temmuz 2026’da HİSAR ailesinin ilave üretimi için ASELSAN payı 1,47 milyar avro olan yeni sözleşme geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca Temmuz 2026’daki NATO Zirvesi sırasında hava ve füze savunmasına Çelik Kubbe kapsamında 24 milyar dolar ilave bütçe ayrıldığını söyledi. Biri teslim edilen ilk araç grubunun değeri, biri çok sayıda projenin sözleşme büyüklüğü, biri de daha geniş yatırım programına ilişkin siyasi bütçe açıklamasıdır; toplanarak tek sözleşme bedeli gibi sunulmamalıdır.

Yerlilik ifadesinin kapsamı

Çelik Kubbe, SSB koordinasyonunda ASELSAN, ROKETSAN, TÜBİTAK SAGE, MKE ve başka yerli kuruluşların geliştirdiği sensör, yazılım, silah ve mühimmatları ortak mimaride buluşturuyor. ASELSAN radar, elektronik harp, haberleşme ve komuta kontrol tarafında; ROKETSAN ile TÜBİTAK SAGE füze ve güdüm çözümlerinde; MKE ise namlulu sistem ve mühimmat alanında rol alıyor. Bu dağılım, programın tek şirket ürünü olmadığını ve alt sistem sorumluluklarının farklı kurumlar arasında paylaşıldığını gösteriyor.

Bununla birlikte millî geliştirme, her parçanın yüzde 100 aynı ülkede üretildiği anlamına otomatik olarak gelmez. Savunma elektroniğinde ticari işlemcilerden özel malzemelere kadar küresel tedarik kalemleri bulunabilir. Kamuya açık kaynaklar Çelik Kubbe’nin bütün bileşenleri için tek ve denetlenmiş bir yerlilik oranı yayımlamıyor. Stratejik değer, kritik yazılım, radar, füze ve entegrasyon bilgisinin Türkiye’de oluşmasıyla; tedarik bağımlılıklarının da zaman içinde azaltılmasıyla ölçülmelidir.

NATO bağlantısı ve birlikte çalışabilirlik

Yetkili açıklamalar HİSAR ilave üretimini Türkiye’nin NATO taahhütleri ve Çelik Kubbe vizyonuyla ilişkilendiriyor. Program Türkiye’nin ulusal mimarisi ve tedarik süreci içinde yürütülüyor. NATO boyutu, müttefik hava savunma planlarına katkı, standartlara uyum, veri paylaşımının güvenli biçimde yapılabilmesi ve ortak harekât senaryolarında birlikte çalışabilirlik üzerinden değerlendirilmelidir.

Ulusal hava resminin hangi verilerinin, hangi güvenlik seviyesinde ve hangi ağ geçitleriyle müttefik sistemlere aktarılacağı operasyonel hassasiyet taşır. Doğru çerçeve, ulusal komuta altında çalışan sistemlerin gerektiğinde ittifakın hava savunma yapısıyla güvenli ve kontrollü veri alışverişi yapabilmesidir.

14 Ekim 2026 itibarıyla son durum

Açıklanmış veriler Çelik Kubbe’nin fikir veya maket safhasını geçtiğini gösteriyor. İlk geniş araç grubu Ağustos 2025’te teslim edildi; 2025 ve 2026’da milyarlarca dolarlık üretim sözleşmeleri açıklandı; SİPER Ürün-1’in göreve konuşlandırıldığı Eylül 2026’da yerinde görüntülendi. HİSAR, KORKUT ve diğer unsurlar için personel eğitimleri sürüyor. Ekim 2026’daki Ateş Serbest faaliyetinde GÖKBERK lazeri ile EJDERHA yüksek güçlü elektromanyetik sistemi İHA hedeflerine karşı kullanıldı. Böylece mimari, klasik top-füze katmanlarının yanına yeni anti-dron etkileyicileri ekliyor.

Buna rağmen ‘tam kapsama’ veya ‘tamamlandı’ hükmü için kamuya açık dayanak yok. Çelik Kubbe sahaya giren, adetli üretimi büyüyen ve yeni katmanlarla genişleyen bir mimaridir; kapsamı ve olgunluğu teslimatlar, eğitim, atışlı testler ve yazılım entegrasyonu ilerledikçe artacaktır.

Çelik Kubbe’nin önemli tarihleri

  1. 6 Ağustos 2024: Savunma Sanayii İcra Komitesi, Çelik Kubbe projesini karara bağladı.
  2. 27 Ağustos 2025: 460 milyon dolar değerinde 47 araçlık ilk geniş teslimat grubu Türk Silahlı Kuvvetlerine devredildi.
  3. 25 Kasım 2025: Çelik Kubbe’yi güçlendiren füze ve savunma projelerinin seri üretimi için yaklaşık 6,5 milyar dolarlık sözleşmeler imzalandı.
  4. 7 Mayıs 2026: SAHA 2026’da ILGAR 3-LT, KORAL AD, MİĞFER, GÖKALP, GÖKBERK 10 ve EJDERHA 210 yeni yetenekler olarak tanıtıldı.
  5. 10 Temmuz 2026: HİSAR-A ve HİSAR-O ilave seri üretimi için sözleşmeler duyuruldu; açıklanan 1,47 milyar avro ASELSAN’ın payını ifade etti.
  6. 29 Eylül 2026: Defence Turk, envanterdeki SİPER Ürün-1’i görev konuşlandırmasında görüntüledi ve Çelik Kubbe personel eğitimlerini yerinde aktardı.
  7. 13 Ekim 2026: Ateş Serbest 2026’da GÖKBERK lazeri ile EJDERHA yüksek güçlü elektromanyetik sistemi İHA hedeflerine karşı kullanıldı.

Sık sorulan sorular

Çelik Kubbe tek bir hava savunma sistemi mi?

Hayır. Çelik Kubbe; radar, elektro-optik sensör, elektronik harp, haberleşme, komuta kontrol, top, füze, lazer ve yüksek güçlü mikrodalga gibi farklı unsurları ortak hava resmi içinde birleştirmeyi amaçlayan bir sistemler sistemidir. HİSAR veya SİPER gibi ürünler bu mimarinin katmanlarıdır.

Çelik Kubbe’nin menzili kaç kilometre?

Tek bir toplam menzil yoktur. Menzil, kullanılan radar ve önleyiciye, hedefin irtifa ve hızına, araziye ve konuşlandırmaya göre değişir. Kamuya açıklanan ürün değerleri arasında HİSAR-A için 15+ kilometre, HİSAR-O için 25+ kilometre ve SİPER Ürün-1 için 100+ kilometre bulunur; bunlar bütün mimarinin sabit kapsama yarıçapı değildir.

Çelik Kubbe envantere girdi mi?

Bileşenleri envantere ve göreve aşamalı olarak girdi. Ağustos 2025’te 47 araçlık ilk geniş teslimat grubu açıklandı. Defence Turk, Eylül 2026’da SİPER Ürün-1’i görev konuşlandırmasında görüntüledi. Ancak program genişlemeye ve yeni sistemlerle bütünleşmeye devam ettiği için tek bir tamamlanma tarihi açıklanmış değildir.

Çelik Kubbe balistik füzelere karşı koruma sağlıyor mu?

Program hava ve füze savunma mimarisi olarak anılıyor; ancak kamuya açık kaynaklar bütün balistik füze sınıflarına karşı doğrulanmış bir koruma zarfı yayımlamıyor. Balistik hedefin hızı, menzili, uçuş profili ve karşı tedbirleri sonucu belirler. Açıklanmayan test verileri yerine, duyurulan ürün kabiliyetleri ve resmî atış sonuçları esas alınmalıdır.

Çelik Kubbe tamamen yapay zekâ ile mi çalışıyor?

Hayır. Yetkili açıklamalar yapay zekâ destekli komuta kontrol yazılımından söz ediyor. Bu, iz birleştirme ve karar desteğinde yazılım kullanıldığı anlamına gelir; ateş kararının bütünüyle otonom olduğu sonucunu doğurmaz.

Çelik Kubbe’nin ana üreticileri kimler?

Program SSB koordinasyonunda yürütülüyor. ASELSAN sensör, elektronik harp, haberleşme ve komuta kontrol alanlarında; ROKETSAN ile TÜBİTAK SAGE füze ve güdüm çözümlerinde; MKE ise namlulu sistemler ve mühimmatta rol alıyor. Alt yüklenici ağı daha geniştir ve her bileşenin sorumluluğu farklıdır.

Kaynaklar: ASELSAN: Çelik Kubbe’ye Yeni Yetenekler · ASELSAN: GÖKBERK 10 Lazer Silah Sistemi · Anadolu Ajansı: Çelik Kubbe teslimat töreni · TRT Haber: Çelik Kubbe için 6,5 milyar dolarlık sözleşme · SavunmaSanayiST: HİSAR ilave seri üretim sözleşmeleri · Defence Turk: Envanterdeki SİPER ve Çelik Kubbe eğitimleri · SavunmaSanayiST: GÖKBERK ve EJDERHA Ateş Serbest 2026’da

Görsel: SavunmaSanayiST