KAAN’ın IMU sensörleri: Uçuş kontrolündeki görevi ve KILAVUZ ailesi
ASELSAN, KAAN için “Uçuş Kontrol Sistemi Sensörleri (IMU)” geliştirdiğini resmî yatırımcı sunumunda açıkladı. Bu dosya IMU’nun uçaktaki görevini, seyrüsefer sisteminden farkını, KILAVUZ ailesiyle doğrulanabilen bağı ve kamuya açıklanmayan noktaları inceliyor.

Haberi paylaşmak ister misin?
ASELSAN’ın Ağustos 2026 tarihli yatırımcı sunumu, KAAN için geliştirilen faydalı yükler arasında “Uçuş Kontrol Sistemi Sensörleri (IMU)” ifadesini kullanıyor. Aynı sayfada TULGAR kaska monte gösterge sistemi, BÜRFİS bütünleşik radyo frekans sistemi, BÜHSET bütünleşik haberleşme-seyrüsefer-tanımlama sistemi ve BEOS bütünleşik elektro-optik sistemi de sıralanıyor. Bu belge, ASELSAN’ın KAAN programında uçuş kontrolüne veri sağlayan ataletsel sensörler üzerinde görev aldığını açık biçimde doğruluyor.
Belgenin sınırı da önemli. Sunum, KAAN’a ayrılan IMU’nun ticari adını, donanım sürümünü, kaç adet kullanıldığını, uçak içindeki yerleşimini ya da hangi prototipte uçtuğunu açıklamıyor. KILAVUZ ürün ailesi ASELSAN’ın kamuya açık ataletsel ölçüm portföyünü gösterse de bu ailedeki belirli bir modelin KAAN’ın kesin sensörü olduğunu söylemek için yayımlanmış birincil belge bulunmuyor.
KAAN IMU künyesi
| Doğrulanan sorumluluk | KAAN uçuş kontrol sistemi sensörleri ve IMU |
|---|---|
| Ölçülen temel büyüklükler | Açısal hız ve doğrusal ivme |
| Kamuya açık aile | KILAVUZ-12, 20, 30, 31, 40 ve 50 |
| Açıklanmayan bilgiler | Kesin model, adet, yedeklilik, hassasiyet, test ve teslimat durumu |
IMU nedir ve ne ölçer?
IMU, yani ataletsel ölçüm birimi, bir platformun doğrusal ivmesini ve eksenleri çevresindeki açısal hızını ölçen sensör paketidir. Üç eksenli ivmeölçerler uçağın ileri-geri, sağ-sol ve yukarı-aşağı yönlerdeki ivmesini; dönüölçerler ise yatış, yunuslama ve sapma eksenlerindeki dönüş hızını algılar. Bu ham ölçümler, uçuş kontrol bilgisayarının uçağın hareketine çok hızlı tepki verebilmesi için temel geri besleme verilerinden birini oluşturur.
ASELSAN’ın KILAVUZ-12 broşürü fiber optik dönüölçerlerle MEMS ivmeölçerlerin, KILAVUZ-20 broşürü ise fiber optik dönüölçerlerle kuvars ivmeölçerlerin birlikte kullanıldığını belirtiyor. Her iki ürün de takıldığı platformun açısal hız ve ivmesini ölçüyor. Broşürler navigasyon, güdüm ve kontrol ile elektro-optik, kamera ve radar stabilizasyonunu kullanım alanları arasında gösteriyor. Bu işlevler, KILAVUZ ailesinin tek bir platform sınıfına bağlı kalmayan genel bir ataletsel sensör ailesi olduğunu ortaya koyuyor.
IMU ile ataletsel seyrüsefer sistemi aynı şey mi?
IMU ile ataletsel seyrüsefer sistemi sıkça aynı anlamda kullanılsa da görevleri farklıdır. IMU ölçüm katmanıdır. İvme ve açısal hız verisini üretir. Ataletsel seyrüsefer sistemi ise bu ölçümleri başlangıç hizalaması, yerçekimi modeli ve seyrüsefer algoritmalarıyla işleyerek uçağın tutumunu, hızını ve konumunu hesaplar. Uydu seyrüseferi, hava verisi ya da başka yardımcı kaynaklar sisteme dâhil edildiğinde sürüklenme hataları sınırlandırılabilir.
ASELSAN portföyünde KILAVUZ adıyla sunulan IMU’lar ve farklı sınıflardaki ataletsel seyrüsefer çözümleri bu ayrımı görünür kılıyor. KAAN için yatırımcı sunumunda kullanılan ifade doğrudan “Uçuş Kontrol Sistemi Sensörleri (IMU)” olduğu için doğrulanan görev, bir seyrüsefer kutusundan çok uçuş kontrolünün sensör katmanıdır. KAAN’ın görev seyrüsefer çözümünün mimarisi, sensörlerin hangi bilgisayarlarda birleştirildiği ve uydu seyrüseferiyle nasıl bütünleştirildiği kamuya açık belgelerde ayrıntılandırılmıyor.
Uçuş kontrol döngüsündeki yeri
Dijital uçuş kontrolünde pilotun veya otomatik uçuş işlevinin komutu doğrudan kumanda yüzeyine gitmez. Uçuş kontrol bilgisayarı istenen hareketi sensörlerden gelen gerçek hareketle karşılaştırır, kontrol kanunlarını uygular ve eyleyicilere uygun komutu üretir. IMU’nun yüksek hızlı açısal hız ve ivme ölçümleri bu kapalı döngünün temel girdilerindendir. Sensördeki gecikme, gürültü, sapma ya da arıza bilgisi kontrol performansını doğrudan etkileyebilir.
KILAVUZ-20 broşürü 100 hertz ataletsel çıkışın yanında 500 hertz uçuş kontrol çıkışı verdiğini belirtiyor. KILAVUZ-12 broşüründe ise navigasyon için 2 kilohertz, stabilizasyon için 8 kilohertz çıkış değerleri yer alıyor. Bu değerler ürün ailesinde farklı kullanım ihtiyaçları için farklı veri hızları bulunduğunu gösterir. Ancak bunlar KAAN’a takılan sensörün ilan edilmiş değerleri değildir. KAAN’ın uçuş kontrol çevrimi, gecikme bütçesi ve veri yolu mimarisi açıklanmadığı için aile broşürlerindeki sayılar uçağa doğrudan taşınamaz.
Uçuş kontrol bilgisayarı ham sensör verisini doğrudan kullanmak yerine ölçek katsayısı, eksen kaçıklığı, sıcaklık etkisi ve sensör gürültüsü gibi hata kaynaklarını hesaba katan işleme adımları uygular. Birden fazla ölçüm kanalının zaman uyumu da önem taşır; gecikmiş veya farklı zaman damgasına sahip veriler uçağın gerçek hareketiyle hesaplanan durum arasında fark oluşturabilir. Bu nedenle sensörün performansı tek bir hassasiyet sayısından ibaret değildir. Veri tazeleme hızı, gecikme, bütünlük, arıza bildirimi ve çevresel kararlılık aynı sistem hedefinin parçalarıdır. KAAN’a ait bu bütçeler kamuya açıklanmadığından, KILAVUZ ailesinin katalog değerleri mimari gereksinimin yerine geçirilemez.

Hava veri sensörleriyle tamamlanan hareket resmi
IMU, uçağın hareketini kendi eksen takımında ölçer; hava akımıyla ilişkili büyüklükleri doğrudan ölçmez. Pitot-statik kaynaklar, hücum açısı ve yan kayma algılayıcıları gibi hava veri sensörleri sürat, irtifa, Mach sayısı ve aerodinamik açıların hesaplanmasına katkı verir. Uçuş kontrol sistemi, özellikle zarf koruması ve yüksek hücum açısı yönetimi gibi işlevlerde ataletsel veriyi hava verisiyle birlikte değerlendirir.
KAAN’ın kamuya açık ürün sayfası yüksek manevra kabiliyeti, sensör füzyonu ve yeni nesil aviyonikleri program hedefleri arasında sayıyor. Buna karşılık ASELSAN’ın mevcut yatırımcı sunumu, KAAN için hangi hava veri algılayıcısının kullanıldığını, üreticisini ve teknik değerlerini açıklamıyor. Dolayısıyla hava veri sensörlerinin uçuş kontrolündeki genel rolü açıklanabilir; KAAN’a özgü algılayıcı modeli, yerleşim düzeni veya ölçüm aralığı hakkında tahmin yürütülemez.
KILAVUZ ailesiyle doğrulanabilen bağ
ASELSAN’ın ürün portföyü KILAVUZ-12, KILAVUZ-20, KILAVUZ-30, KILAVUZ-31, KILAVUZ-40 ve KILAVUZ-50 gibi farklı ataletsel ölçüm çözümleri içeriyor.
KILAVUZ-12 ve KILAVUZ-20 belgeleri, ASELSAN’ın fiber optik dönüölçer tabanlı IMU tasarladığını ve bunları navigasyon, güdüm, kontrol ve stabilizasyon görevlerine uyarladığını birincil kaynaktan gösteriyor. ASELSAN’ın 2025 faaliyet raporu da KILAVUZ-12’nin ASELFLIR-600 ve TOYGUN ile bütünleşik gösterimlerini, ayrıca KILAVUZ-40 üzerindeki sertifikasyon çalışmalarını kayda geçiriyor. Bu bilgiler teknoloji ailesinin olgunlaşmasına işaret ediyor. Yine de KAAN’a ayrılan donanımın KILAVUZ-12, 20, 40 ya da kamuya açıklanmamış başka bir sürüm olduğu sonucuna varılamaz.
Yedeklilik ve emniyet kritik tasarım
Muharip uçakta uçuş kontrol sensörü tekil bir ölçüm kaynağı olarak ele alınmaz. Emniyet kritik mimarilerde birden çok sensör kanalı, birbirinden bağımsız güç veya veri yolları, çapraz karşılaştırma ve arıza tespit mantıkları kullanılabilir. Sistem, kanallar arasındaki uyumsuzluğu belirleyip hatalı veriyi dışlama veya yeniden yapılandırılmış bir çalışma kipine geçme yeteneğine ihtiyaç duyar. Bu yaklaşım, sensör arızasının kumanda yüzeyi komutuna dönüşmesini önlemeye yöneliktir.
KAAN’ın IMU sayısı, fiziksel dağılımı, yedekleme düzeni, oylama algoritması ve arıza sonrası çalışma kipleri kamuya açıklanmış değildir. Doğrulanabilen nokta, ASELSAN’ın uçuş kontrol sistemi sensörleri için programda görev aldığıdır. Yedeklilik ve sağlık izleme ise bu sınıftaki bir uçakta değerlendirilmesi gereken mühendislik ilkeleridir; KAAN’a ait yayımlanmış konfigürasyon bilgisi değildir.
Kalifikasyon neden ürün broşüründen daha fazlasıdır?
Sensörün sıcaklık çevrimleri, titreşim, şok, elektromanyetik uyumluluk, güç kalitesi, yazılım ve donanım güvence süreçleri ile uzun süreli kararlılık açısından platform gereksinimlerini karşılaması gerekir. Montaj noktasındaki yapısal titreşim ve ısıl ortam, sensörün katalog değerlerinden farklı koşullar yaratabilir. Entegrasyon süreci bu etkileri ölçer, kalibrasyon ve filtreleme sınırlarını doğrular.
KILAVUZ broşürlerinde çalışma sıcaklığı, titreşim, şok ve arayüz bilgileri veriliyor. Bunlar ürünün tasarım hedeflerini anlamaya yardım eder, fakat KAAN kalifikasyonunun tamamlandığını kanıtlamaz. ASELSAN’ın 2025 faaliyet raporunda bazı KILAVUZ ürünleri için sertifikasyon sürecinden söz edilmesi de aile genelinde çalışmaların sürdüğünü gösterir.
Aselsanın radarı buldu, SkyDagger HUNTER vurdu
ARES 2-N nedir? Gemilerde radar yayınlarını dinleyen sistemin özellikleri
ABD Kara Kuvvetleri, yazılım onayında OpenAI ile çalışacakTest kronolojisi ve açıklanmayan eşikler
KILAVUZ ailesinin kamuya açık geçmişinde önemli bir gösterim 3 Şubat 2020’de duyuruldu. Anadolu Ajansının ASELSAN açıklamasına dayanan haberine göre KILAVUZ-20, uydu seyrüseferinin kullanılamadığı bir güdümlü mühimmat denemesinde görev aldı ve hedefe 2,5 metre yakınlıkla isabet sağlandı. Bu test, ürünün güdüm uygulamasındaki yeteneğini gösterir; KAAN uçuş kontrolündeki kullanımını kanıtlayan bir uçuş değildir.
TUSAŞ, KAAN’ın ilk uçuşunu 21 Şubat 2024’te, ikinci uçuşunu 6 Mayıs 2024’te yaptığını açıklıyor. Ancak bu uçuşlarda kullanılan IMU’nun üreticisi, sürümü ve test kapsamı yayımlanmadı. ASELSAN’ın Ağustos 2026 sunumu program sorumluluğunu görünür hâle getirse de sensörün hangi prototipte uçtuğunu, yer ve uçuş testlerini ne zaman geçtiğini ya da kabul eşiğini tamamlayıp tamamlamadığını söylemiyor. Kronolojideki bu boşluk, gerçekleşmiş olay ile açıklanmamış program durumunun ayrılmasını gerektiriyor.
Yerlilik ifadesinin kapsamı
ASELSAN, KILAVUZ-12 ve KILAVUZ-20’yi kendi tasarlayıp geliştirdiği ataletsel ölçüm birimleri olarak tanımlıyor. Bu beyan; sensör mimarisi, elektronik, mekanik tasarım, algoritma ve sistem entegrasyonu gibi alanlarda Türkiye’de kazanılmış mühendislik kabiliyetine işaret ediyor. Fiber optik dönüölçer temelli teknoloji birikimi, dışa bağımlılığın azaltılması bakımından stratejik değer taşıyor. Bununla birlikte her alt bileşenin, üretim ekipmanının veya malzemenin yerli olduğu sonucu ürün broşürlerinden çıkarılamaz.
KAAN için “yerli IMU” ifadesi kullanılırken iki düzey ayrılmalıdır. ASELSAN’ın yerli olarak geliştirdiğini açıkladığı KILAVUZ ailesi kamuya açık ve doğrulanmış bir kabiliyettir. KAAN faydalı yük listesindeki IMU sorumluluğu da doğrulanmıştır. Bu ayrım, teknolojik kazanımı küçültmeden belgenin söylemediği bir oranı veya kapsamı varsaymaktan kaçınmayı sağlar.
14 Ekim 2026 itibarıyla tablo
KILAVUZ ailesinin broşürleri, şirketin fiber optik dönüölçer ve farklı ivmeölçer teknolojileriyle taktik sınıf IMU geliştirdiğini gösteriyor. Faaliyet raporu ise ailenin elektro-optik sistemlerle bütünleşik gösterim ve sertifikasyon çalışmalarına taşındığını kayda geçiriyor.
Açıklanmayan başlıklar daha uzun bir liste oluşturuyor. Yeni bir resmî belge yayımlanana kadar bu alanlarda sayı vermek veya KILAVUZ ailesinin belirli bir üyesini KAAN’a kesin olarak atamak teknik kanıtın önüne geçer.
KAAN IMU’nun önemli tarihleri
- 3 Şubat 2020: KILAVUZ-20, uydu seyrüseferinin kullanılamadığı bir güdümlü mühimmat denemesinde görev aldı. Bu olay KAAN uçuşu değildir.
- 21 Şubat 2024: KAAN ilk uçuşunu yaptı. TUSAŞ, uçuşta kullanılan IMU’nun üreticisini veya sürümünü açıklamadı.
- 2025: ASELSAN faaliyet raporu, KILAVUZ-12’nin ASELFLIR-600 ve TOYGUN ile bütünleşik gösterimlerini ve KILAVUZ-40 sertifikasyon çalışmalarını kaydetti.
- Ağustos 2026: ASELSAN yatırımcı sunumu, KAAN faydalı yükleri arasında “Uçuş Kontrol Sistemi Sensörleri (IMU)” ifadesini yayımladı.
- 14 Ekim 2026: KAAN’a özgü IMU modelinin, yedeklilik mimarisinin, test ve teslimat durumunun kamuya açıklanmadığı teyit edildi.
Sık sorulan sorular
KAAN’ın IMU sensörünü ASELSAN mı geliştiriyor?
Evet. ASELSAN’ın Ağustos 2026 yatırımcı sunumu, KAAN faydalı yükleri arasında “Uçuş Kontrol Sistemi Sensörleri (IMU)” ifadesini kullanıyor. Bu kayıt ASELSAN’ın program sorumluluğunu doğruluyor.
KAAN’da KILAVUZ-20 mi kullanılıyor?
Bunu doğrulayan kamuya açık birincil belge yok. KILAVUZ-20, ASELSAN’ın taktik sınıf IMU ailesinin belgelenmiş bir üyesidir ve uçuş kontrol çıkışına sahiptir. Buna rağmen KAAN sunumu belirli bir KILAVUZ modelini adlandırmıyor.
IMU uçağın konumunu tek başına belirler mi?
Hayır. IMU açısal hız ve doğrusal ivme ölçer. Konum, hız ve tutum çözümü için bu ölçümlerin ataletsel seyrüsefer algoritmalarıyla işlenmesi gerekir. Uydu seyrüseferi ve başka yardımcı sensörler uzun süreli hata birikimini sınırlandırabilir.
IMU ile hava veri sensörü arasındaki fark nedir?
IMU uçağın gövde hareketini ölçer. Hava veri sensörleri ise basınç ve hava akımıyla ilişkili büyüklüklerden sürat, irtifa, Mach sayısı ve aerodinamik açıların hesaplanmasına katkı verir. Uçuş kontrol bilgisayarı iki veri sınıfını birlikte kullanabilir.
KAAN’ın IMU’su seri üretime geçti mi?
KAAN’a özgü IMU’nun seri üretim, kabul ve teslimat durumu kamuya açık belgelerde açıklanmış değil.
Kaynaklar: ASELSAN Ağustos 2026 Yatırımcı Sunumu · ASELSAN 2025 Faaliyet Raporu · ASELSAN KILAVUZ-12 Ürün Broşürü · ASELSAN KILAVUZ-20 Ürün Broşürü · TUSAŞ KAAN Ürün Sayfası · Anadolu Ajansı: Mühimmatlara yerli Kılavuz
Görsel: Anadolu Ajansı / Göksel Yıldırım, JohnNewton8 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)