TEI-PD170 motorunun özellikleri ve kullanıldığı İHA’lar
TEI-PD170’in 172 beygir gücü, yüksek irtifa mimarisi ve ANKA, AKSUNGUR ile TB3 programlarındaki yeri nasıl okunmalı? Güncel 45 saat ve 42 bin feet kayıtları, motor kontrolü, ilk 40 motorluk sözleşme, yeni siparişler, teslimatlar ve PD200 farkları bu dosyada.

Haberi paylaşmak ister misin?
| Başlık | Bilgi | Açıklama |
|---|---|---|
| Azami kalkış gücü | 172 HP (±2) | TEI’nin güncel ürün sayfası ve teknik broşüründeki üretici değeri. |
| Kuru ağırlık | 162 kg | Motorun kuru ağırlığıdır; platform kurulumunun toplam ağırlığı değildir. |
| Kritik irtifa | 20.000 ft | TEI bu seviyede 170 HP irtifa gücü bildiriyor. |
| Azami motor irtifası | 45.000 ft | Motor için üretici beyanıdır; her platformun aynı irtifaya aynı yükle çıkacağı anlamına gelmez. |
| Güncel AKSUNGUR kayıtları | 45 saat ve 42.000+ ft | TEI’nin 14 Ekim 2026’da erişilen ürün sayfasındaki ayrı uçuş kayıtlarıdır. Test tarihleri sayfada belirtilmiyor. |
| Motor ömrü | 3.600 saat | Tek sorti süresi değil, birikimli motor ömrü göstergesidir. |
PD170 hangi ihtiyacı karşılıyor?
TEI-PD170, orta irtifada uzun süre görev yapan insansız hava araçlarının pervanelerini döndürmek için geliştirilen bir turbodizel havacılık motoru. ANKA ve AKSUNGUR, programın temel kullanım alanlarını oluşturuyor. Bayraktar TB3’ün geliştirme uçuşlarında da kullanıldı. Ancak TB3’ün sonraki deniz koşullarına uygun motoru PD200 ile PD170’in adlarını birbirinin yerine kullanmak, hem güç değerlerini hem teslimat geçmişini yanlış okumaya yol açıyor.
Bu motor sınıfında okurun bakması gereken tek ölçü kalkış gücü değil. İrtifa yükselirken korunabilen güç, yakıt tüketimi, bakım ihtiyacı ve platforma uyum birlikte önem taşıyor. Bir motorun katalogdaki yüksek irtifa sınırı, onu kullanan her İHA’nın aynı yükle o irtifaya çıkabileceği anlamına gelmez. Uçağın aerodinamiği, pervanesi, toplam ağırlığı ve görev donanımı da sonucu belirler. Dolayısıyla motor ile hava aracının performansını ayrı okumak gerekiyor.
Güç, ağırlık ve yakıt özellikleri
TEI’nin güncel ürün tablosu PD170 için azami kalkış ve sürekli gücü 172 ±2 HP olarak veriyor. Motor 2,1 litre hacimli, sıralı dört silindirli, ortak yakıt hatlı ve su soğutmalı. Kuru ağırlık 162 kilogram. Yakıt seçenekleri JP-8, Jet A-1, JP-5 ve EN590 olarak sıralanıyor. İki alternatörün toplam elektrik üretimi 9 kW. Üreticinin deniz seviyesindeki özgül yakıt tüketimi beyanı 207 ±3 g/kWh.
Bu tüketim birimi, belirli bir mekanik enerji üretmek için kullanılan yakıt kütlesini anlatır. Saatlik yakıt tüketimi veya İHA menziliyle aynı şey değildir. Bunu doğrudan uçuş süresine çevirmek için motorun görev boyunca hangi güçte çalıştığını ve hava aracının kullanılabilir yakıt miktarını bilmek gerekir. Benzer şekilde kuru ağırlık, hava aracındaki bütün kurulumun ağırlığını tek başına vermez. Soğutma, bağlantı ve platform donanımının kapsamı karşılaştırmada ayrıca değerlendirilmelidir.
İrtifada güç neden değişiyor?
PD170’in çift kademeli seri turbo düzeni, yüksek irtifa koşullarındaki hava beslemesine yönelik mimarinin temel parçalarından biri. TEI tablosunda 20 bin feet seviyesinde 170 HP, 30 bin feet seviyesinde 130 HP ve 40 bin feet seviyesinde 90 HP belirtiliyor. Kritik irtifa 20 bin feet, azami irtifa kabiliyeti 45 bin feet olarak açıklanıyor. Bu değerler üretici performans beyanlarıdır.
Burada 45 bin feet ifadesi, motorun bütün irtifalarda aynı gücü koruduğunu söylemiyor. Tablo tam tersine yüksekliğe bağlı güç farkını gösteriyor. Motorun bir uçağı havada tutabilmesi ile belirli yük altında yeterli tırmanma payı sağlaması da ayrı değerlendirmeler. Uzun süreli gözetlemede uygun çalışma noktasını seçmek, en yüksek irtifayı hedeflemek kadar önemli olabilir. PD170 için tek başına kilometre cinsinden bir menzil veya uçak sürati vermek bu yüzden doğru olmaz.
Motor kontrolü ve uçuş elektroniği
18 Ağustos 2021 tarihli TEI açıklaması, motor kontrol donanımının TEI ve Karel mühendisleri tarafından geliştirildiğini belirtiyor. Tam yetkili dijital elektronik kontrol sistemi, FADEC adıyla biliniyor. Görevi ilk çalıştırmadan durdurmaya kadar motorun yönetimini sürdürmek. O tarihte imzalanan sözleşme, kullanılan donanımın seri tedarikinin devamına yönelikti. TEI, bu kontrol sistemlerinin başka pistonlu dizel motorlarda da kullanılabileceğini açıkladı.
Güncel broşür yedekli kontrol mimarisini ve DO-178C DAL C seviyesinde sertifikalandırılabilir yazılımı anıyor. Sertifikalandırılabilir tasarım ifadesi, belirli bir sivil tip sertifikasının alınmış olduğu anlamına gelmez. Aynı ayrım EASA CS-E gereksinimlerine uyarlanabilir geliştirme yaklaşımı için de geçerlidir. Motor üzerindeki kontrol elektroniğiyle İHA’nın keşif sensörlerini ayırmak gerekir. İlki güç grubunu yönetirken, kamera ve radar gibi görev sistemleri platformun farklı alt sistemleridir.
ANKA ile başlayan geliştirme ve seri üretim yolu
Operatif İHA motoru projesi SSB tarafından 2013’te başlatıldı. TEI’nin ilk seri teslimat duyurusunda ilk çalıştırma 30 Ocak 2017, ANKA ile ilk uçuş 27 Aralık 2018 olarak yer alıyor. İlk seri motorun TUSAŞ’a sevki 27 Aralık 2019’da yapıldı. 15 Ocak 2020’deki tören bu teslimat sürecini kamuoyuna taşıdı. Geliştirme motorunun çalışması, uçakta denenmesi ve seri ürünün teslimi böylece farklı eşikler olarak izlenebiliyor.
TEI aynı açıklamada motor üzerinde 6 bin saati aşan kalibrasyon ve test faaliyeti yürütüldüğünü bildirdi. Bu sayı tek bir motorun kesintisiz uçuşu veya 3 bin 600 saatlik ürün ömrünün aşıldığı anlamına gelmiyor. Geliştirme ve kalifikasyon programında biriken test faaliyetlerinin toplamını anlatıyor.
23 Kasım 2019 tarihli ilk tedarik alt sözleşmesi 40 PD170 motorunu, elektriksel güç üretim sistemi kitini ve pervane aksesuarları montaj kitini kapsıyordu. İlk motorun sevki bu sözleşme içinde 27 Aralık 2019’da yapıldı. Sözleşmedeki 40 motorun hava aracı adediyle aynı olmadığını, AKSUNGUR’un çift motorlu olduğunu ve destek kitlerinin motor performans değeri sayılmadığını ayrı tutmak gerekiyor.
AKSUNGUR’da görev yükü ve havada kalış
TUSAŞ, AKSUNGUR’u keşif, gözetleme, istihbarat ve taarruz görevlerine uygun çift motorlu bir platform olarak tanımlıyor. Elektro-optik ve kızılötesi donanım, sentetik açıklıklı radar ve sinyal istihbaratı görev yükleri platformun kullanım alanları arasında. Motorun bu sistemlerle ilişkisi, hava aracına gereken itkiyi ve bütünleşik güç altyapısını sağlaması üzerinden kuruluyor. Mühimmat taşıma veya hedef teşhis kabiliyeti doğrudan PD170’e ait özellikler değil.
TEI, 28 Eylül 2023 tarihli duyurusunda PD170’li AKSUNGUR’un 35 saatlik kesintisiz uçuş yaptığını bildirdi. Bu kayıt programın o tarihteki somut dayanım göstergesiydi. Güncel TEI ürün sayfası ise AKSUNGUR ile 45 saatlik tek sorti ve 42 bin feetin üzerinde irtifa rekoru bildiriyor. Sayfa bu iki sonucun test tarihini veya görev yükü konfigürasyonunu açıklamıyor. Bu nedenle güncel değerler 2023’teki 35 saatlik uçuşun yerine geçen üretici kayıtları olarak aktarılıyor, bütün mühimmat ve sensör yükleriyle tekrarlanmış performans sayılmıyor.
Savunma Sanayii Başkanlığının 30 Nisan 2025 tarihli haftalık kaydı, PD170, ASELFLIR-500 ve ASPİLSAN ısıtıcılı batarya taşıyan AKSUNGUR’un 40 bin feet’e çıkarak o tarihteki test irtifası rekoruna ulaştığını belirtiyor. Bu ara eşik, TEI’nin güncel sayfasındaki 42 bin feetin üzerindeki daha yüksek kayıtla çelişmiyor. İki değer farklı tarihlerde açıklanan program aşamalarını gösteriyor.
AKSUNGUR’un ilk uçuş tarihinde kaynak ayrımı
TEI’nin güncel PD170 broşürü, AKSUNGUR ile ilk uçuşu 4 Ekim 2021 olarak tarihlendiriyor. TUSAŞ’ın AKSUNGUR sayfasında ise Kasım 2023’te millî motorla ilk kez uçuş yapıldığı, 30 bin feet seviyesine çıkıldığı ve 41 saat havada kalındığı yazıyor. TEI’nin Eylül 2023’te yayımladığı 35 saatlik PD170 uçuş duyurusu da Kasım 2023’ten önceki kullanımı doğruluyor.
Bu nedenle Kasım 2023’ü bütün PD170’li AKSUNGUR uçuşlarının başlangıcı diye sunmak doğru olmaz. Üreticilerin açıklamaları farklı konfigürasyon veya program aşamalarını kastediyor olabilir, ancak ayrım ilgili metinlerde açıklanmıyor. Dosyada TEI’nin ilk uçuş tarihi ile TUSAŞ’ın sonraki uçuş kaydı ayrı tutuluyor. İlk deneme uçuşu, uzun süreli uçuş testi, seri üretim konfigürasyonu ve kullanıcı envanterine giriş birbirinden farklı olaylar. Kaynaklardaki tarih farkı, açıklanmış uçuşların gerçekleşmediği sonucunu tek başına doğurmuyor.
TB3’te PD170’in rolü ve silah entegrasyonu
Baykar’ın 18 Ocak 2025 tarihli açıklaması, TB3’ün 25 Haziran 2024’te PD170 ile 36 bin 310 feet irtifaya ulaştığını bildiriyor. Aynı programın 19 Kasım 2024’te TCG Anadolu’dan gerçekleştirdiği kalkış ve iniş, platformun gemi üzerinde denenmesi açısından ayrı bir eşik. Bu olaylar motorun TB3 geliştirme programındaki yerini gösteriyor, fakat sonraki bütün TB3’lerin aynı motor varyantını kullandığını kanıtlamıyor.
17 Ocak 2025’teki silahlı denemede ise MAM-T mühimmatı ve ASELFLIR-500 elektro-optik hedefleme sistemi öne çıktı. Bunlar TB3’ün görev donanımının parçaları. Motorun rolü, bu yüklerle uçabilen platformun güç ihtiyacını karşılamak. Bir mühimmatın atılmasını doğrudan motorun silah kabiliyeti gibi anlatmak, alt sistemler arasındaki görev paylaşımını bulanıklaştırır. TB3’ün deniz ortamındaki motor tercihini anlamak için daha sonra açıklanan PD200 konfigürasyonuna ayrıca bakmak gerekiyor.
PD200 ve PD222 ile farkları
TEI, PD200’ü PD170’ten geliştirilen marin motor olarak tanımlıyor. Ürün sayfasına göre yüzden fazla parça ve dişli kutusunda değişiklik yapıldı. Tuz ortamına yönelik MIL-STD-810G 509.6 testinin başarıyla tamamlandığı üretici tarafından açıklanıyor. PD200’ün kalkış gücü 197 ±2 HP, sürekli gücü 172 ±2 HP ve kuru ağırlığı 162 kilogram. Dolayısıyla yüksek kalkış gücü, bütün görev boyunca aynı yüksek güçte çalışma anlamına gelmiyor.
Aselsanın radarı buldu, SkyDagger HUNTER vurdu
ARES 2-N nedir? Gemilerde radar yayınlarını dinleyen sistemin özellikleri
ABD Kara Kuvvetleri, yazılım onayında OpenAI ile çalışacakPD222’nin güncel üretici tablosunda ise 222 ±2 HP kalkış, 200 ±2 HP sürekli güç ve 167 kilogram kuru ağırlık bulunuyor. Bu varyantın değerleri PD170’e taşınamaz. Aynı motor ailesindeki tasarım birikimi ortak olsa da güç sınırları ve konfigürasyonlar ayrı. PD222 ürün sayfasında belirli bir kullanıcıya yapılmış seri teslimatı doğrulayacak ayrıntı verilmediğinden, katalogda bulunması üzerinden envanter sayısı üretilemez. Ailenin karşılaştırması, motor adındaki rakamı bütün çalışma koşullarında geçerli tek güç değeri saymamanın nedenini gösteriyor.
Yerlilik ve millî geliştirme neyi kapsıyor?
TEI’nin 2020 teslimat açıklaması, tasarım ve üretimin millî imkânlarla gerçekleştirildiğini ve fikrî mülkiyetin SSB’ye ait olduğunu belirtiyor. Aynı metindeki yüzde 85–90 yerlilik hesabı alt sistem, malzeme ve işçilik maliyetlerine dayanıyor. Bu, parçaları tek tek sayan bir oranla aynı yöntem değil. Açıklamada kalan kalemleri yerlileştirme hedefinin bulunması da o hedefin kendiliğinden gerçekleştiği anlamına gelmez.
2021’deki Karel anlaşması duyurusunda yüzde 95’in üzerinde, güncel broşürde ise yüzde 90’ın üzerinde ifadeleri kullanılıyor. Bunlar farklı tarihlerdeki üretici beyanları. Hesap kapsamı ve konfigürasyon eşitliği gösterilmeden oranlar üzerinden kesin bir artış veya gerileme hesabı yapılamaz. Özgün tasarım hakkı, yerel imalat ve tedarik zincirinin millîleştirilmesi birbirini tamamlayan fakat aynı şeyi ölçmeyen başlıklardır. Kontrol sisteminin yerli geliştirilmesi bu kapsamın somut örneklerinden biridir. Kamuya açık belgeler, her parçanın menşeini içeren eksiksiz bir liste sunmuyor.
Bakım ömrü ile görev süresi arasındaki fark
TEI broşüründe PD170 için 3 bin 600 saat motor ömrü belirtiliyor. Bu sayı tek seferde havada kalış süresi değildir. Uçuş saatlerinin kullanım boyunca birikmesiyle ilgili bir motor ömür göstergesidir. Broşürün bakım ve sertifikasyon dili de bir işletme el kitabının yerine geçmez. Kullanıcıların uygulayacağı ayrıntılı kontrol, değişim ve bakım işlemleri kendi onaylı teknik dokümantasyonuyla belirlenir.
İHA filoları açısından motorun ilk teslimi kadar bakım desteğinin sürekliliği de önemlidir. Planlı bakımda bekleme, yedek motor ve parça ihtiyacı, uçuşa hazır tutulabilen hava aracı sayısını etkileyebilir. Bu, işletme açısından yapılan genel bir değerlendirmedir. Açıklanan ömür değerinden doğrudan bakım maliyeti, arızasız çalışma oranı veya yıllık kullanılabilirlik yüzdesi hesaplanamaz. Böyle bir karşılaştırma için aynı işletme koşullarında toplanmış filo verisi gerekir. Kamuya açık PD170 belgeleri bu ayrıntıda bir işletme maliyeti tablosu vermiyor.
2026 siparişi ve teslim edilen motorlar
TEI’nin 2 Haziran 2026’da yayımlanan Mayıs bülteni, SAHA 2026 sırasında TUSAŞ ile ANKA ve AKSUNGUR için 100 PD170 motoruna yönelik tedarik sözleşmesi imzalandığını doğruluyor. Aynı bültende Baykar ile TB3’te kullanılan PD200 için stratejik tedarik iş birliği de yer alıyor. Bu iki kayıt, güncel platform eşleştirmesini görmek açısından eski tanıtım metinlerinden daha açıklayıcı.
Defence Turk’ün 7 Mayıs 2026 tarihli haberinde daha önce 40 motorun teslim edildiği, PD170’li AKSUNGUR’un Aralık 2025’te envantere girdiği aktarılıyor. AA’nın 1 Şubat 2026 tarihli haberinde de TEI Genel Müdürü Mahmut Akşit, AKSUNGUR ile PD170’in ve TB3 ile PD200’ün 2025’te envantere girdiğini söylüyor. Yeni 100 motorluk sözleşme, 100 motorun tamamının teslim edildiği anlamına gelmez. Önceki teslimatlarla yeni siparişi toplayıp bütününü faal envanter diye yazmak da yanlış olur. Açıklanan sayılar motor adedidir, hava aracı adedi değildir.
İhracatta siparişten ilk teslimata
AA’nın 20 Şubat 2024 tarihli söyleşisinde Akşit, PD170’in ilk dış satışının 2023’te yapıldığını, ilk teslimatın 2024’ün başında gerçekleştiğini belirtti. İkinci satış için sözleşme imzalandığını da açıkladı. Bu anlatım, önceki dönemde dile getirilen ihracat beklentisinden daha ileri bir aşamayı, gerçekleştiği bildirilen ilk motor teslimatını gösteriyor.
Söyleşide alıcı ülkenin adı, teslim edilen motor sayısı ve bedel açıklanmıyor. Dolayısıyla dış satışın varlığıyla ihracatın ölçeğini birbirinden ayırmak gerekiyor. TEI’nin bütün şirket ihracatını PD170 satış geliri gibi sunmak da mümkün değil. Şirketin uluslararası motor parçaları ve başka faaliyetleri bulunuyor. Bir İHA’nın dış kullanıcıya teslim edilmesi ile motorun bağımsız ürün olarak ihraç edilmesi farklı ticari kayıtlar olabilir. Kamuya açıklanmayan müşteri ve miktarların yerine tahmin konulduğunda programın gerçek büyüklüğü yanlış görünür.
14 Ekim 2026 itibarıyla programın görünümü
PD170, uçuş denemeleriyle sınırlı bir geliştirme motoru aşamasını aşmış, teslimat ve yeni tedarik sözleşmeleri açıklanmış bir ürün. TEI’nin güncel ürün sayfasında AKSUNGUR için yer alan 45 saatlik tek sorti ve 42 bin feetin üzerindeki irtifa kayıtları, dosyanın önceki sürümündeki 35 saatlik 2023 testinin ötesine geçen iki somut performans eşiği. Buna karşılık sayfa bu son uçuşların tarihini, görev yükünü ve kullanılan motor konfigürasyonunu açıklamıyor.
Bütün siparişlerin tamamlanma takvimi, platformlara göre güncel motor dağılımı ve toplam faal motor sayısı kamuya açık kaynaklarda aynı ayrıntıyla yer almıyor. Envantere giriş konusunda 2026 başında yapılan açıklamalarla mayıstaki yeni 100 motorluk siparişi farklı aşamalar olarak okumak gerekiyor. Yeni sözleşme, motorların tamamının teslim edildiğini veya 100 hava aracının envantere girdiğini göstermiyor.
Programın anlamlı sonraki göstergeleri yeni siparişlerin teslimata dönüşmesi, açıklanırsa kullanıcı ve ihracat ayrıntıları, farklı konfigürasyonların tarihli uçuş sonuçları ve bakım birikimi olacak. Mevcut belgeler yerli bir güç grubunun farklı İHA programlarına yayıldığını gösteriyor. Bunun bütün platformlarda aynı performansı sağladığı veya her dış tedarik ihtiyacını ortadan kaldırdığı sonucuna varmak için yeterli ayrıntı bulunmuyor.
Önemli tarihler
- 30 Ocak 2017 — TEI’nin 2020 teslimat açıklamasında verilen ilk çalıştırma tarihi.
- 27 Aralık 2018 — ANKA ile PD170’in ilk uçuşu gerçekleştirildi.
- 28 Eylül 2023 — TEI, PD170’li AKSUNGUR’un 35 saatlik kesintisiz uçuşunu duyurdu.
- 30 Nisan 2025 — SSB, PD170’li AKSUNGUR’un ASELFLIR-500 ve yerli batarya konfigürasyonuyla 40 bin feet test irtifasına çıktığını kaydetti.
- 2024 başı — İlk ihracat teslimatı, Akşit’in 20 Şubat 2024 tarihli açıklamasına göre gerçekleşti.
- Mayıs 2026 — ANKA ve AKSUNGUR için 100 motorluk yeni tedarik sözleşmesi imzalandı.
- 14 Ekim 2026 erişimi — TEI’nin güncel ürün sayfasında AKSUNGUR için 45 saatlik tek sorti ve 42 bin feetin üzerinde irtifa kayıtları yer aldı. Sayfada uçuş tarihleri belirtilmiyor.
Sık sık sorulan sorular
Sık sorulan sorular
PD170 hangi insansız hava araçlarında kullanılıyor?
ANKA ve AKSUNGUR başlıca uygulamalar. TB3 geliştirme uçuşlarında da PD170 kullanıldı. Ancak 2026 tedarik açıklamalarında TB3 için PD200 adı geçiyor. Bu nedenle platformun bütün geçmişini ve bütün seri konfigürasyonlarını tek motor adı altında toplamak doğru değil.
PD170 ile PD200 aynı motor mu?
PD200, PD170 temelinden geliştirilen deniz ortamına uyarlanmış bir varyant. Üretici yüzden fazla parça ve dişli kutusunda değişiklik açıkladı. Kalkış gücü farklı, sürekli güç değerleri ise aynı düzeyde. İki ürünün test ve teslimat bilgileri ayrı izlenmeli.
100 motorluk sözleşme kaç İHA anlamına geliyor?
Sözleşme ANKA ve AKSUNGUR için motor tedarikini kapsıyor. Açıklama, platformlara göre dağılımı ve yedek motor payını vermiyor. Bu nedenle 100 motoru doğrudan 100 İHA veya belli sayıda çift motorlu hava aracı olarak çevirmek mümkün değil.
PD170’in ihracatı gerçekleşti mi?
Mahmut Akşit, AA’ya 20 Şubat 2024’te yaptığı açıklamada ilk dış satışın 2023’te, ilk teslimatın ise 2024 başında gerçekleştiğini söyledi. Müşteri adı, teslimat miktarı ve sözleşme bedeli bu söyleşide kamuya açıklanmadı.
Kaynaklar: TEI · TEI — PD170 teknik broşürü, erişim · TEI — İlk seri üretim teslimat töreni · TEI — Karel motor kontrol sistemi tedariki · TEI — AKSUNGUR’un 35 saatlik PD170 uçuşu · TUSAŞ — AKSUNGUR ürün sayfası, erişim · Baykar — Bayraktar TB3 silahlandı · TEI — PD200 ürün sayfası, erişim · TEI — PD222 ürün sayfası, erişim · TEI — Mayıs 2026 bülteni · Defence Turk — TUSAŞ ile TEI arasında motor anlaşması · AA — 2025 gerçekleşmeleri ve 2026 hedefleri · AA — PD170’in ilk ihracat teslimatı hakkında Akşit’in açıklaması · SSB — Haftalık gelişmeler ve AKSUNGUR’un 40 bin feet testi