Fransa ve BAE, Rafale F5 için yeniden masada

Fransa ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), finansman ve hassas askeri teknolojilere erişim konusunda tıkanan Rafale F5 ortaklığını yeniden gündeme aldı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 20 Ekim 2026'daki Abu Dabi ziyareti sırasında imzalanan hükümetlerarası anlaşma, iki ülkenin Rafale programları kapsamında gelecekteki F5 standardına yönelik iş birliğini düzenliyor.

The National'ın aktardığına göre anlaşmalar, geleceğin muharebe havacılığı için sanayi iş birliğinin teknik ve mali esaslarını da kapsıyor. Aynı ziyarette savunma alanında stratejik özerkliği güçlendirmeyi ve üçüncü ülkelere bağımlılığı azaltmayı hedefleyen ortaklık çerçevesiyle savunma sanayisindeki iş birliğinin uygulama esaslarına ilişkin ayrı bir metin de kabul edildi.

BAE Cumhurbaşkanlığının açıklamasında, stratejik savunma ortaklığı belgelerinin iki ülkenin savunma bakanları tarafından teati edildiği belirtildi. Sanayi iş birliğinin uygulanmasına ilişkin belgeyi ise Tawazun Savunma Yeteneklerini Geliştirme Konseyi ile Fransa Silahlanma Genel Müdürlüğü (DGA) temsilcileri karşılıklı olarak sundu.

Finansman kadar teknolojiye erişim de belirleyici

Rafale F5'in ortak finansmanına ilişkin görüşmeler 2024'te kamuoyuna yansımıştı. Yaklaşık 5 milyar euro olarak hesaplanan geliştirme bütçesine BAE'nin 3,5 milyar euroya kadar katkı sağlaması gündeme geldi. Bu tutar, toplam maliyetin yaklaşık yüzde 70'ine karşılık geliyordu.

Ancak müzakereler 2025 sonunda durdu. Defence24'ün aktardığına göre anlaşmazlığın merkezinde, Emirliklerin özellikle gelişmiş elektrooptik sistemler gibi hassas Fransız teknolojilerine erişim talebi bulunuyordu. Bu sistemler, hedeflerin görüntülenmesi ve tanımlanması gibi görevlerde kullanılıyor. Abu Dabi, mali katılımını kendi savunma sanayisinin teknolojik yetkinliğini artıracak bir ortaklığa dönüştürmek istiyordu.

Nisan 2026'da La Tribune'ün haberini aktaran Anadolu Ajansı, Fransa'nın geliştirme maliyetini tek başına üstleneceğini yazmıştı. Ekimde imzalanan yeni çerçeveyle ortaklık yeniden açıldı. Bununla birlikte BAE'nin daha önce gündeme gelen 3,5 milyar euroluk katkısı ve hassas teknolojilere erişim koşulları kamuoyuna duyurulmadı.

Macron, 21 Ekim'deki basın toplantısında anlaşmaları Rafale'in geleceği için ortak strateji oluşturulması olarak tanımladı. Sanayi tarafında ise Emirliklerin savunma grubu EDGE öne çıkıyor. Macron'un ziyaret ettiği grup, silah sistemleri, elektronik harp ve insansız platformlar üzerinde çalışıyor ve Fransız şirketleriyle mevcut ortaklıklarını sürdürüyor.

80 uçaklık F4 siparişinin üzerine kuruluyor

İki ülkenin yeni görüşmeleri, BAE'nin Aralık 2021'de verdiği 80 adet Rafale F4 siparişine dayanıyor. Bu uçaklar için ilk teslimatların 2026 sonunda başlaması bekleniyor. F5 anlaşması ise mevcut filonun gelecekteki gelişimi ve sanayi ortaklığı için ayrı bir çerçeve oluşturuyor.

Dassault Aviation, BAE için üretilen ilk Rafale'i 29 Ocak 2025'te tanıtmıştı. Şirketin güncel program bilgisinde bu uçağın Fransa'nın Istres kentinde geliştirme testlerinden geçtiği belirtiliyor.

Rafale, birbirini izleyen standartlarla geliştiriliyor. Dassault'nun açıklamasına göre F4'ün geliştirme sözleşmesi 2019 başında duyuruldu, F4.1 standardı Mart 2023'te DGA tarafından kalifiye edildi. F5 ise uçağın görev sistemlerini, haberleşmesini ve birlikte harekât yeteneklerini daha kapsamlı biçimde yenileyecek.

İlgili haberlerSu-57'nin üretcisi UAC yeni uçağın tasarımında GigaChat'i deniyorABD’nin F-47 projesinde ilk uçuş tarihi netleşiyorYunanistan Başbakanı Miçotakis’ten Türkiye’nin F-35 sürecine yönelik ilk açıklama!

Yeni radar ve elektronik harp mimarisi hazırlanıyor

DGA, F5'in tam geliştirme aşamasının 2026 sonunda başlatılması öncesinde, yaz aylarında Dassault Aviation, Thales, MBDA ve Safran'a hazırlık sözleşmeleri verdi. Programın kalifikasyonu için hedef 2033. Bunu Fransız Hava ve Uzay Kuvvetleri, ardından da Deniz Kuvvetlerinde hizmete giriş izleyecek.

Thales'in geliştirdiği RBE2-XG radarı, mevcut RBE2 AESA ile aynı fiziksel hacmi korurken daha yüksek güç ve daha uzun tespit menzili sağlayacak şekilde tasarlanıyor. Radar kesit alanı çok düşük hedeflerin tanımlanması ve yapay zeka uygulamalarını destekleyecek hesaplama kapasitesinin artırılması da çalışmalar arasında.

Thales ve MBDA'nın SPECTRA F5 özkoruma sisteminde ise elektronik harp çekirdeği tamamen dijital mimariye taşınacak. Amaç, tehdit tespitini ve karıştırma kabiliyetini geliştirmek. Yeni IVDL veri bağı da uçaklar arasında yüksek hızlı, düşük görünürlüklü ve karıştırmaya dayanıklı haberleşme sağlayacak. Hazırlık sözleşmeleri ayrıca çok düşük sapmalı bir ataletsel seyrüsefer sistemini kapsıyor.

Motor gücü artacak, insansız uçak eşlik edecek

Safran'ın Haziran 2025'te tanıttığı M88 T-REX projesinde, motor başına art yakıcılı azami itkinin 7,5 tondan 9 tona çıkarılması hedefleniyor. Yüzde 20'lik artış için alçak basınç kompresörünün daha fazla hava alacak şekilde geliştirilmesi, yüksek basınç türbininde yeni malzemeler ve soğutma devreleri kullanılması planlanıyor. Nozulun aerodinamik tasarımı da yenilenecek.

Safran, mevcut M88'in boyutlarını ve modüler yapısını korumayı amaçlıyor. Eski ve yeni motor modülleri arasındaki uyumluluk, bakım ve filo yönetimini kolaylaştıracak unsurlardan biri olarak tasarlanıyor. DGA'nın son siparişi, T-REX'in ön tasarım aşamasını kapsıyor.

F5'in diğer önemli ayağı, insanlı savaş uçağının insansız muharebe uçağıyla birlikte görev yapması. Dassault, Ekim 2024'te verilen sözleşme kapsamında geliştirilen yeni insansız platformda nEUROn gösterim programının birikimini kullanacak. Platformun düşük görünürlük teknolojileri, gövde içi yük taşıma kapasitesi ve insanın karar döngüsünde kaldığı otonom kontrol özellikleriyle donatılması planlanıyor. Rafale F5'in görev mimarisi de bu ortak harekât düzenine uygun olarak geliştiriliyor.