Popüler Bilim

TUA’ya : Ay görevi için 20 milyar TL’lik bütçe

Türkiye’nin ilk Ay aracının 2027’de fırlatılması hedefleniyor. TUA’nın 2027-2029 planında Somali’de uzay limanı ve derin uzay görevleri için itki araştırmaları da var.

TÜBİTAK UZAY ekibi üretim ve entegrasyonu tamamlanan Ay Uzay Aracı’nın önünde

Türkiye Uzay Ajansı (TUA) için 2027-2029 döneminde toplam 20 milyar 18 milyon 108 bin liralık bütçe öngörülüyor. AA'nın bütçe teklifinden derlediği bilgilere göre, üç yıllık planda Ay görevi, Somali’deki uzay limanı ve yeni araştırma merkezleri yer alıyor.

Ajansın bütçesinin 2027’de 5 milyar 880 milyon 735 bin lira, 2028’de 6 milyar 746 milyon 34 bin lira ve 2029’da 7 milyar 391 milyon 339 bin lira olması planlanıyor. Üç yıllık toplamın 19 milyar 991 milyon 250 bin lirasının Uzay ve Havacılık Programı’na ayrılması öngörülüyor.

Ay aracı çevresel test aşamasında

Ay Uzay Aracı’nın üretim, montaj ve entegrasyonu tamamlandı. Yaklaşık 3,5 tonluk araç, fırlatma sırasındaki titreşimlere ve uzayın sıcaklık ile vakum koşullarına karşı sınanmak üzere TUSAŞ’ın Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’ne taşındı. Fırlatma için hedef, 2027’nin ilk yarısı.

Mehmet Fatih Kacır ve kurum yöneticileri Ay Araştırma Programı basın toplantısında
Ay Uzay Aracı, 14 Eylül 2026’da düzenlenen basın toplantısıyla tanıtıldı.

Görev planına göre araç, yaklaşık iki aylık yolculuğun ardından Ay yüzeyinden 100 kilometre yüksekteki kutupsal yörüngeye ulaşacak. Burada en az üç ay bilimsel çalışma yapması, ardından yerli hibrit itki sistemiyle kontrollü manevralar gerçekleştirerek Ay yüzeyine sert iniş yapması hedefleniyor.

Somali’deki uzay limanı da planda

Somali’de inşaatı süren uzay limanı, Türkiye’nin yerli roketlerle uzaya erişim hedefinin bir parçası. TUA, bu altyapıyla Türkiye’nin uydularını yerli fırlatma sistemleriyle göndermeyi ve uluslararası fırlatma taleplerine hizmet vermeyi amaçlıyor.

Füzyon ve uzay havası araştırmaları

Derin uzay görevlerinin itki sistemlerinde kullanılabilecek füzyon teknolojisi için bir Ar-Ge merkezi kurulması da performans hedefleri arasında. Uzay Destek Sistemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin (UZDES) tamamlanma oranının 2027’de yüzde 60’a, 2028’de yüzde 80’e ulaşması, 2029’da ise merkezin tamamlanması planlanıyor.

Uzay Havası Uygulama Merkezi, uzay havasındaki değişimlerin etkilerini izlemek ve modellemek için kurulacak. Merkezin tamamlanma hedefi 2027 için yüzde 10, 2028 için yüzde 20 ve 2029 için yüzde 40 olarak belirlendi.

Kaynaklar: Anadolu Ajansı · Strateji ve Bütçe Başkanlığı · 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi · 2027 Bütçe Gerekçesi · TÜBİTAK UZAY · Türkiye Uzay Ajansı · İTÜ · ShiftDelete.Net · Ekonomist